Afganistan İçin Geçici Koruma Statüsü (TPS) Tasarısı ve Meclis Hamlesi
ABD Temsilciler Meclisi'nin iki Demokrat üyesi, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Afgan vatandaşları için Geçici Koruma Statüsünü (TPS) yeniden tesis etmek amacıyla harekete geçti. Bu kapsamda, uygun şartları taşıyan Afgan vatandaşlarının Temmuz 2029'a kadar ülkede kalmasına ve çalışmasına imkan tanıyacak bir yasa tasarısı için meclis oylamasını zorunlu kılacak bir kongre girişimi başlatıldı.
Colorado eyaletini temsil eden Jason Crow ve Kaliforniya eyaletini temsil eden Sam Liccardo, Temsilciler Meclisi'nde komite onayını baypas ederek bir tasarıyı doğrudan meclis genel kuruluna getirebilecek bir parlamenter prosedür olan önerge (discharge petition) için en az 218 meclis üyesinin imzasını arıyor.
Söz konusu dilekçe, Crow tarafından Temmuz ayında sunulan ve 2026 tarihli Afganistan TPS Yasası (Afghanistan TPS Act of 2026) olarak bilinen bir tedbiri desteklemek amacıyla 9 Kasım'da dosyalandı. 9 Kasım itibarıyla dilekçe, Crow ve Liccardo'nun imzaları dahil olmak üzere 21 imza topladı ve 218 imzalık eşiğe ulaşmak için 197 imzanın daha alınması gerekiyor.
H.R. 9899 numaralı önerilen yasa tasarısı, ABD göçmenlik yasaları kapsamında Afganistan'ı 1 Temmuz 2029 tarihine kadar Geçici Koruma Statüsü (TPS) için yeniden aday gösterilmesini öngörüyor. Tasarı, 23 Temmuz'daki sunumunun ardından Temsilciler Meclisi Adalet Komitesi'ne havale edilmişti. Tasarının ilk ortak sponsorları arasında Liccardo ve her iki siyasi partiden üç milletvekili daha yer alıyordu.
Geçici Koruma Statüsünün (TPS) Kapsamı ve Geçmişi
Geçici Koruma Statüsü (TPS), ABD hükümeti tarafından silahlı çatışma veya diğer olağanüstü koşullar gibi güvenli bir dönüşü zorlaştıran durumlardan muzdarip ülkelerin uygun vatandaşlarına verilen geçici bir göçmenlik korumasıdır. Bu statü, hak kazanan bireylerin Amerika Birleşik Devletleri'nde kalmasına ve sınırlı bir süre için çalışma izni almasına olanak tanır. Ancak daimi oturum izni sağlamaz ve otomatik olarak vatandaşlığa giden bir yol açmaz.
Afganistan, Taliban'ın iktidara dönmesinin ardından yaşanan silahlı çatışmalar ve ülkedeki koşullara ilişkin endişeler üzerine ilk kez Mayıs 2022'de TPS için uygun görülmüştü. Bu statü daha sonra Eylül 2023'te uzatılmış, uygun Afgan vatandaşlarının korumayı 20 Mayıs 2025'e kadar elinde tutmasına izin verilmişti.
Ancak Mayıs 2025'te Trump yönetimi, Afganistan'ın TPS statüsünü sonlandırdığını duyurmuştu. İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), yaptığı inceleme sonucunda Afganistan'ın artık bu statü için yasal gereklilikleri karşılamadığına hükmettiğini açıklamıştı. Söz konusu sonlandırma kararı 14 Temmuz 2025'te yürürlüğe girmişti.
Bakanlık, uygulamanın sona erdiği tarihte yaklaşık 11 bin 700 Afgan vatandaşının ülkenin statüsü altında TPS'ye sahip olduğunu tahmin ediyordu. Programın sona ermesi, yalnızca TPS'ye güvenen kişilerin artık ABD'de yasal olarak kalmak ve çalışmak için bu statüyü bir dayanak olarak kullanamayacağı anlamına geliyordu; fakat diğer geçerli göçmenlik korumalarına veya bekleyen başvurulara sahip bireylerin ayrı yasal seçenekleri bulunuyordu.
Yasal Süreç ve Önümüzdeki Engeller
Önerilen yasa tasarısı, Afganistan'daki koşullara ve ülkeye dönmeleri halinde karşılaşabilecekleri sonuçlara ilişkin devam eden endişeler ortasında, uygun Afganlar için geçici korumayı yeniden tesis etmeyi amaçlıyor.
218 imza toplama çabası, Temsilciler Meclisi'nde yapılacak bir oylamaya doğru atılan ilk adım niteliği taşıyor. Dilekçe gerekli eşiğe ulaşsa ve tasarı Temsilciler Meclisi'nden geçse bile, yasalaşabilmesi için Senato'dan da onay alması ve başkanın imzasından geçmesi gerekecek.
