Belirsizlik İçinde Geçen Yıllar
Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleştirilmeyi bekleyen binlerce Afgan mülteci; Pakistan ve Katar'da uzun süreli gecikmeler, hukuki karmaşalar ve ekonomik zorluklarla mücadele ediyor. Bu grup içerisinde eski Afgan hükümeti çalışanları, gazeteciler, insan hakları aktivistleri, ABD kurumlarıyla iş birliği yapmış kişiler ve aileleri yer alıyor. ABD'nin daha sert göçmenlik politikaları ve sınır dışı edilme korkusu, bu ailelerin geleceğine dair belirsizliği daha da artırmış durumda.
ABD Başkanı Donald Trump'ın göçmenlik yasalarını sıkılaştırma ve belgesiz göçmenlerin sınır dışı edilmesini destekleme yönündeki adımları, Afgan mülteciler arasında endişeleri büyüttü. Bu arada, yaklaşık 150 Afgan vatandaşının ABD'den sınır dışı edilme işleminin ertelendiğine dair haberler gelse de, bu durum kalıcı bir koruma veya politika değişikliği garantisi olarak görülmüyor.
Yerleştirme Programları ve Hukuki Süreçler
Mevcut bilgilere göre, Pakistan'da yaklaşık 19 bin 973 Afgan vatandaşı, ABD'ye yerleşme sürecinin çeşitli aşamalarında bulunuyor. Bu kişiler arasında P-1 ve P-2 programları kapsamında başvuru yapanlar yer alırken, bazı dosyalar Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) aracılığıyla yönlendiriliyor.
Ancak bu programlara dahil olmak, ABD'ye yerleşimin garantisi anlamına gelmiyor; zira her başvuru sahibinin güvenlik taramasından geçmesi ve diğer hukuki gereklilikleri yerine getirmesi gerekiyor. Katar'daki çok sayıda Afgan aile de geçici konaklama yerlerinde ve kamplarda ABD'ye nakledilmeyi bekliyor.
Uzman Görüşleri ve Siyasi Etkiler
ABD siyasetindeki ve göçmenlik politikalarındaki değişikliklerin olası etkilerini değerlendiren İslamabad merkezli gazeteci ve Pakistan-Afganistan ilişkileri analisti Tahir Han, ABD'deki siyasi değişimlerin Afgan mültecilerin geleceğini etkileyebileceğini söylüyor. Ancak Han, dosyalar hakkındaki kararların ABD hükümetinin önceliklerine ve yerleşik hukuki prosedürlere bağlı olacağını vurguluyor. Başvuru sahiplerinin, sadece seçim sonuçlarına dayanarak bekleyen dosyalarının hemen onaylanmasını beklememeleri gerektiğini ifade ediyor.
Başvuru sahipleri, sadece seçim sonuçlarına dayanarak bekleyen dosyalarının hemen onaylanmasını beklememelidir. Kararlar, ABD hükümetinin önceliklerine ve yerleşik hukuki prosedürlere bağlı olacaktır. (Tahir Han)
Göçmenlik ve mülteci meseleleri üzerine uzmanlaşan avukat Muhammed Akif Şer ise, Demokratların ABD'de daha fazla siyasi nüfuz kazanması durumunda, insan hakları ve mülteci politikalarına karşı daha ılımlı bir yaklaşım beklentisi olabileceğini belirtiyor. Ancak bunun kesin olmadığını vurgulayan Şer, başvuru sahiplerine dosyalarının hukuki durumu ve gerekli belgeler hakkında doğru bilgi edinmeleri tavsiyesinde bulunuyor.
Bir Ailenin Hayatta Kalma Mücadelesi
Pakistan'da yaşayan Afgan ailelerin karşılaştığı zorluklar, Maruf Han Hakparast'ın durumunda açıkça görülüyor. Hakparast, ailesinin ABD'ye yerleşme mülakatı ve sağlık muayenesinin 31 Mayıs 2024 tarihinde tamamlandığını, ancak henüz ABD'ye nakil için bir tarih alamadıklarını belirtiyor.
En büyük kişisel endişem, üç çocuğumu etkileyen göz hastalığı. Görme yetileri neredeyse yüzde 98 oranında azaldı. Çocuklarımızı tedavi için hastaneye bile götüremiyoruz çünkü polisin bizi tutuklamasından veya sınır dışı etmesinden korkuyoruz. (Maruf Han)
Maruf Han, tutuklanma ve sınır dışı edilme korkusunun aile hayatlarını altüst ettiğini, kadınların ve çocukların sürekli psikolojik stres yaşadığını ifade ediyor.
Maruf Han, "Her şeyin ötesinde, en büyük endişemiz güvenlik. Sürekli polisin gelip bizi tutuklayacağı veya sınır dışı edeceği korkusuyla yaşıyoruz. Bu kaygı, çocuklarımızın ve kadınlarımızın ruh sağlığını ciddi şekilde etkiledi" diyor.
Çocuklarının okula kabul edilemediğini ve bunun eğitimlerini aksattığını ekleyen Hakparast, sınırlı iş imkanlarının ailenin temel ihtiyaçlarını karşılamasını zorlaştırdığını belirtiyor. Masraflarını karşılamak için temel ev eşyalarını yarı fiyatına satmak zorunda kaldıklarını ifade ediyor.
Barınma da büyük bir sorun haline gelmiş durumda. Maruf Han'a göre ev sahipleri evleri boşaltmalarını isterken, daha önce yaklaşık 10 bin Rupi olan kira bedelleri, benzer mülkler için 20 bin ile 30 bin Rupi arasına yükselmiş durumda.
Ailesi için en endişe verici durum ise üç çocuğunu etkileyen bir göz rahatsızlığı. Maruf Han, çocuklarının katarakt ve göz içi basıncı artışı yaşadığını, görme yetilerinin yüzde 98 oranında azaldığını söylüyor.
"En büyük kişisel endişem, üç çocuğumu etkileyen göz hastalığı. Görme yetileri neredeyse yüzde 98 oranında azaldı. Çocuklarımızı tedavi için hastaneye bile götüremiyoruz çünkü polisin bizi tutuklamasından veya sınır dışı etmesinden korkuyoruz" diyor.
Maruf Han, çocuklarının tedavisi ve diğer aile sorunları için yardım amacıyla UNHCR ve Uluslararası Göç Örgütü (IOM) ile defalarca iletişime geçtiğini, ancak henüz tatmin edici bir yanıt alamadığını iddia ediyor.
Uzun süren bekleyişin, mali zorlukların ve güvenlik endişelerinin ailesindeki kadın ve çocukların ruh sağlığını olumsuz etkilediğini vurguluyor.
İlgili makamlara dosyasını gözden geçirmeleri ve süreci hızlandırmaları için çağrıda bulunan Hakparast, ailesinin Pakistan'da korunmasını, çocukların eğitime erişimini, tıbbi tedavi, iş imkanları ve ABD'ye nakilleri konusunda nihai bir karar verilene kadar yeterli barınma imkanlarının sağlanmasını talep ediyor.
ABD'ye yerleşmeyi bekleyen Afgan aileler için sorun sadece vize veya nakil tarihi almakla sınırlı değil; aynı zamanda beklerken güvenli bir şekilde yaşamakla ilgili. Geçen her gün, çocuklarının eğitimi, sağlık hizmetleri, istihdam ve barınma ile ilgili yeni zorlukları beraberinde getiriyor. Bu aileler, belirsizlikten kurtulup güvenli bir geleceğe adım atabilmek için bekleyen dosyaları hakkında şeffaf ve zamanında kararlar alınmasını talep ediyor.
