Yeni Bir ABD İçin Fırsat mı, Mali Engeller mi?
Bu, yeni bir Amerika için bir fırsat mı? Kırk yıl önce Reagan devrimi ABD toplumunu düşük vergiler ve cılız bir dayanışma yoluna sokmuşken, geçen hafta yaşanan Cumhuriyetçi bozgun, ABD politikasını adil bir refah özlemi üzerine kurulu yeni bir sosyal sözleşme inşa etmeye yöneltebilir mi?
Geçen hafta iktidara gelen yeni Demokrat kuşağın iddiası hissedilebiliyor; çocuklara ve ebeveynlerine yönelik programlar için destek çağrısında bulunuluyor ve Herkes İçin Medicare (Medicare for All) yönündeki uzun süredir saklanan hayal coşkuyla destekleniyor. Bu proje, Donald Trump'ın Medicaid ve gıda pulu programlarındaki kesintilerinin geri alınmasını ve Cumhuriyetçilerin yürürlükten kalkmasına izin verdiği Affordable Care Act kapsamındaki sağlık sigortası sübvansiyonlarının yeniden tesis edilmesini içeriyor. Ve bu henüz sadece başlangıç.
Siyasi İhtimaller ve Sert Mali Gerçeklik
Erken tahminler, iki yıl sonra yapılacak başkanlık seçimini bir Demokratın kazanabileceğini gösteriyor; bu durum, geçen hafta Maga tarzı siyasetin geniş çaplı bir şekilde reddedilmesinin uygun bir finali olacaktır. Şikayetleri çözmekle daha az, gelişmiş dünyadaki en derin yoksulluğa izin veren köhne bir sosyal güvenlik ağını onarmakla daha çok vakit geçirecek bir Demokrat üçlüsünü (trifecta) beklemek umutsuzluk değil.
Ve yine de, seçim sonrası dilek listesi sert bir mali gerçeklikle çarpışmak üzere: ortada para yok. Federal bütçe açığı şu anda GSYH'nin yaklaşık yüzde 6,2 seviyesinde seyrediyor. Federal borç 40 trilyon dolara ulaşarak ülkenin gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 120'sini aştı. Bu borcun faizini ödemek GSYH'nin yaklaşık yüzde 3,2'sine mal oluyor. Bu rakam yaklaşık 1 trilyon dolara denk geliyor ve ulusal savunmaya harcanandan daha fazlasını oluşturuyor. Kongre Bütçe Ofisi (CBO), borç ve faiz ödemelerinin önümüzdeki onlarca yılda ekonomiden daha hızlı büyümeye devam edeceğini öngörüyor. 2027 mali yılının ilk ayı olan sadece ekim ayında mali açık 409 milyar dolara fırladı.
Sosyal Programları Geri Getirmenin Devasa Maliyeti
Bütçe ve Politika Öncelikleri Merkezi (CBPP), Obamacare kapsamındaki sağlık sigortası planlarına yönelik sübvansiyonların 2030'dan 2039'a kadar yeniden tesis edilmesinin 460 milyar dolara mal olacağını tahmin ediyor. Trump'ın 'Tek Büyük Güzel Yasa Tasarısı' (OBBA) kapsamındaki vergi indirimlerini kısmen finanse etmek için kullandığı Snap gıda pulu programı ile Medicaid'deki bütçe kesintilerini geri almanın o on yıl boyunca 2,2 trilyon dolara mal olacağı hesaplanıyor.
Zararları tersine çevirmek çok pahalıya mal olacak.
CBPP'nin federal bütçe politikasından sorumlu kıdemli direktörü Brendan Duke, 'Zararları tersine çevirmek çok pahalıya mal olacak' değerlendirmesinde bulundu.
Sosyal Güvenlik Fonu ve Yapay Zeka Tehdidi
Ve bu işin en kolay kısmı. Sosyal güvenlik yardımlarını ödeyen güven fonunun, yeni Demokrat senatörler henüz ilk görev sürelerindeyken, altı yıldan kısa bir süre içinde parasının tükenmesi planlanıyor. Yasaya göre bu durum, yardımlarda otomatik olarak yüzde 22'lik bir kesintiye yol açacak. Bunu düzeltmek daha fazla para gerektirecektir. Yapay zeka ise yeni teknolojik devrim nedeniyle yerinden edilen potansiyel olarak milyonlarca işçiyi sosyal güvenlik ağının üzerine yükleyerek tabloyu daha da karmaşık hale getirebilir.
Geçmişte Ronald Reagan'a bütçe politikası konusunda danışmanlık yapan tarihçi Bruce Bartlett, bu durumun Gipper döneminden bu yana yıllar içinde olgunlaştırılan bir Cumhuriyetçi stratejinin sonucu olduğunu savunuyor: bütçeyi boğmak için vergileri düşürün ve kendisinden sonra gelebilecek herhangi bir Demokrat yönetimin ellerini bağlayın.
Trump Dönemi Vergi İndirimleri ve Siyasi Tuzaklar
Trump'ın çıkardığı OBBA, yasadaki geçici vergi indirimlerinin gelecekteki bir Kongre tarafından kalıcı hale getirilip getirilmeyeceğine bağlı olarak –ki bu geçmişte genellikle böyle olmuştur– 10 yıl içinde federal borca 4,1 trilyon ile 5,5 trilyon dolar arasında bir ekleme yapacak. Bartlett bir keresinde bana bunun, 'sıradaki Demokrat başkanın tam ve mutlak bir başarısızlık olmasını garanti edeceğini' söylemişti.
Bu, sıradaki Demokrat başkanın tam ve mutlak bir başarısızlık olmasını garanti edecek.
Trump ve onun Cumhuriyetçi işbirlikçilerinin bütçede açtığı delikleri doldurmak için gereken yeni vergiler, büyük bir coşkuyla içini boşalttıkları güvenlik ağını yamo yapmak bir yana, yakın tarihte başarılan her şeyin ötesinde görünüyor.
Vergi Artışlarının Tarihsel Zorlukları
Şunu göz önünde bulundurun: İçinde herhangi bir Cumhuriyetçinin iktidarda olduğu bir hükümetin vergi artışı gerçekleştirdiği son dönem, George H.W. Bush'un başkan olduğu ve Kongre'nin Demokratlarda olduğu 1990'lardaydı. Ancak Bush bu günahının bedelini, yeniden seçimleri Demokrat Bill Clinton'a kaybederek ödedi. Ve bu iş de orada kapandı.
Demokratlar hem başkanlığı hem de Kongre'yi ellerinde tuttuklarında para topladılar. Ancak mevcut trend, fırsatların azaldığını gösteriyor. Bill Clinton'ın 1993 yılındaki vergi artışlarının, enflasyona göre ayarlandığında 2030-2039 on yılında 3,3 trilyon dolara eşdeğer bir gelir sağlaması bekleniyor. Ancak ülkenin 1960'lardan bu yana ilk bütçe fazlasını vermesini sağlayan bu başarı, nihayetinde Clinton'ın halefi George W. Bush tarafından bir vergi indirimi uğruna harcandı.
Vergi Gelirleri ve Uluslararası Kıyaslamalar
Vergi artırmaya yönelik bir sonraki girişim daha mütevazıydı. Barack Obama'nın Affordable Care Act yasası, enflasyona göre düzeltilmiş dolar cinsinden 2030-2039 döneminde 1,1 trilyon dolara eşdeğer gelir sağladı. Ancak Obama da George W. Bush'un vergi indirimlerinin bir kısmını kalıcı hale getirdi. Joe Biden daha büyük oynamaya çalıştı: Temsilciler Meclisinden geçen orijinal Build Back Better Act tasarısı, aynı dönemde 2,3 trilyon dolara eşdeğer gelir sağlayacaktı. Ancak Senato bunu reddetti ve Enflasyon Azaltma Yasası (Inflation Reduction Act) kapsamında yalnızca yaklaşık 700 milyar dolara onay verdi.
ABD'nin ne kadar daha vergi gelirine ihtiyacı var? Bu, Demokratların ne başarmak istediğine bağlı. ABD'deki toplam vergi gelirleri gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 26'sından azını oluşturuyor. Bu oran, ekonomilerinin büyüklüğüne oranla İngiltere'nin toplam vergi payından 9 yüzde puan, Kanada'nkiden 9,5 puan, Almanya'nkiden 12,5 puan ve İsveç'inkinden 16 yüzde puan daha düşük.
Demokratların Önündeki Nihai Sınav
Belki de diğer zengin ülkelerle eşleşmek imkansız derecede yüksek bir çıta. Yine de Demokratlar, inşa etmeyi umdukları yeni Amerikan toplumunun, uğruna savaşmaya razı oldukları bir fiyat etiketiyle birlikte geldiğini kanıtlamak zorundadır.
Trump'ın OBBA yasasındaki bazı vergi indirimleri önümüzdeki birkaç yıl içinde sona ermek üzere: bahşişler ve mesai ücretleri üzerinden alınan gelir vergisi muafiyetleri, yaşlılar için yeni bir indirim ve eyalet ile yerel vergiler (SALT) üzerindeki indirim artışı. CBPP, bu indirimlerin gelir dağılımının en alt basamaklarındaki Amerikalılara neredeyse hiç fayda sağlamadığını belirtti. Bunları uzatmak 10 yıllık dönemde yaklaşık 1,2 trilyon dolara mal olacak.
Demokratlar bunları sonlandırma cesaretine sahip olacak mı? İşte bu, Amerika'nın yeni bir sosyal sözleşmeye hazır olup olmadığının gerçek testi olacak.
