Tarihi Eşik: Yatırımcı Borcu GSYH'yi Geçti
Amerika Birleşik Devletleri'nde yatırımcıların elinde bulunan kamu borcu, 30 Eylül'de sona eren mali yılın sonunda gayri safi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 100 oranına ulaştı. The Wall Street Journal'ın haberine göre, bu rakam 1946 yılından bu yana ilk kez bu kritik eşiğe ulaştı.
Yatırımcıların elindeki ABD borcu, 30 Eylül'de sona eren mali yılda GSYH'nin %100'ünü aşarak 1946'dan bu yana bir ilke imza attı.
ABD hükümeti daha önce yaptığı açıklamalarda, 30 Eylül itibarıyla yatırımcılar ve diğer alacaklılar nezdindeki borcun 32,2 trilyon dolar seviyesinde bulunduğunu bildirmişti. Perşembe günü yayımlanan 2026 yılı üçüncü çeyrek ekonomik çıktı verilerinin ardından, bu tutarın GSYH'nin yüzde 100,03'üne denk geldiği netlik kazandı.
1946'dan Bu Yana Görülen En Yüksek Borç Oranı
ABD, borç-GSYH oranında bundan çok daha yüksek bir seviyeyi tarihte yalnızca bir kez, 1946 yılında yüzde 106 ile görmüştü. O dönemde bu benzeri görülmemiş artışın temel sebebi, II. Dünya Savaşı'nı finanse etmek amacıyla yapılan devasa hükümet borçlanmalarıydı.
ABD hükümetinin brüt federal borcu yakın zamanda 40 trilyon dolar sınırını geride bırakmıştı. Ancak The Wall Street Journal'ın aktardığına göre, halkın elindeki borç, hükümetin borçlanma yükünü çok daha doğru bir şekilde yansıtıyor; çünkü brüt federal borç aynı zamanda hükümetin kendi kurumlarına olan borçlarını da kapsıyor.
1990'lardan Bugüne Bütçe Dengelerinin Seyri
1990'ların son döneminde ekonomik büyüme, harcama kesintileri ve internet balonu (dot-com boom) döneminde elde edilen vergi gelirleri sayesinde ABD bütçe fazlası vermeyi başarmıştı. 2000 yılında borcun GSYH'ye oranı yüzde 33,7 düzeyindeydi ve aşağı yönlü bir eğilim izliyordu.
Ancak zaman içinde vergi indirimleri ve büyük krizlere karşı devreye sokulan acil harcamalar nedeniyle kamu harcamaları artış gösterdi. 11 Eylül 2001 terör saldırıları, 2008-2009 küresel finans krizi ve COVID-19 pandemisi bu artışın ana tetikleyicileri oldu. Ayrıca ülkedeki yaşlanan nüfus yapısı da Sosyal Güvenlik ve Medicare harcamalarını yukarı yönlü tırmandırdı.
Gelecek Dönem Beklentileri ve Küresel Karşılaştırmalar
ABD bütçesinin önümüzdeki döneme ilişkin görünümü son derece zorlu olmayı sürdürüyor. Kongre Bütçe Ofisi (CBO) tarafından yapılan projeksiyonlara göre, Sosyal Güvenlik fonlarının 2032 yılı gibi erken bir tarihte tükenme riski bulunuyor.
Kongre Bütçe Ofisi (CBO) projeksiyonlarına göre, ABD'de Sosyal Güvenlik güven fonları 2032 gibi erkenden tükenebilir.
Öte yandan, tam kapsamlı savaş öncesinde ulusal borcu GSYH'nin yalnızca yüzde 49'u seviyesinde bulunan Ukrayna'nın borcu da 2025 yılının sonu itibarıyla yüzde 101,2'ye ulaşarak ilk kez yüzde 100 eşiğini geride bıraktı. Fransa'da ise kamu borcu GSYH'nin yüzde 119'una fırlayarak 1946'dan bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
