Queens'teki Bir Sokak İsmi ve Göçmen Asker Ailelerinin Unutulan Mücadelesi
New York'un Queens semtindeki Corona mahallesinde, 104. Sokak ile 37. Cadde'nin kesişimi 'Başçavuş Alex Jimenez Yolu' adını taşıyor. Bu simgesel adlandırma, 2007 yılında Bağdat'ın güneyinde konvoyunun pusuya düşürülmesi sonucu kaybolan Fort Drum birliği askeri Jimenez'in anısını yaşatan toplumsal dayanışmanın sadece bir parçası. ABD ordusunun 14 ay süren yoğun arama çalışmalarının ardından Jimenez'in naaşına ulaşılmış ve annesinin yaşadığı Queens'teki bu sokağa getirilmişti.
Dominik kökenli New York doğumlu askerin trajik hikayesi, yalnızca ABD'nin denizaşırı operasyonlarının insani bedelini gözler önüne sermekle kalmadı; aynı zamanda askeri ailelerin karşı karşıya olduğu büyük bir hukuki savunmasızlığı da açığa çıkardı. Jimenez Irak'ta kayıp durumdayken, ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), yeşil kartının süresi dolan eşini sınır dışı etmek üzere yasal işlem başlatmıştı.
Generasyonlar boyunca yabancı ülke vatandaşları, Amerikan vatandaşlığına giden kestirme bir yol vaadiyle ABD ordusunda görev yaptı. Ancak bu askerlerin aileleri her zaman üniformalı personelle aynı yasal korumalardan yararlanamadı ve bürokratik engeller günümüze kadar varlığını sürdürdü.
Sertleşen Göçmenlik Politikaları ve Artan Sınır Dışı Baskısı
Bu durum, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ekiplerinin agresif denetim operasyonları altında yeniden kritik bir aciliyet kazandı. Yayınlanan araştırmalar ve resmi incelemeler, aktif görevdeki onlarca muvazaf askerin anne, baba ve eşlerinin göçmenlik gözaltı merkezlerine sevk edildiğini ortaya koyuyor.
İç Güvenlik Bakanlığı tarafından ABD Kongresi üyelerine sunulan resmi verilere göre, göçmenlik makamları bir yıllık süre zarfında 125 askeri gaziyi gözaltına aldı ve 282 gazi ile onların birinci derece yakınları hakkında sınır dışı etme (sınır dışı etme süreci) süreci başlattı.
Federal hükümet bu tür vakaları ayrı bir kategoride açıkça takip etmiyor; ancak federal göçmenlik politikalarında yapılan değişiklikler uzun süredir devam eden koruma mekanizmalarını zayıflatarak askeri aileleri gözaltı ve sınır dışı riskine açık hale getiriyor.
ICE Genelgesindeki Değişiklik ve Uzayan Başvuru Süreçleri
Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) yetkilileri tarafından yayımlanan uygulama rehberinde, federal ajanların göçmenlik denetimlerinde ABD askeri hizmetini nasıl değerlendirmesi gerektiği yeniden düzenlendi. İlgili talimatta, kurumun orduda görev yapanların katkılarına değer verdiği belirtilmekle birlikte, tek başına askeri hizmetin 'yabancı ülke vatandaşlarını ABD göçmenlik yasalarını ihlal etmenin sonuçlarından otomatik olarak muaf tutmayacağı' vurgulandı.
ICE artık göçmenlik denetim faaliyetlerini durdurmak veya ertelemek için gerekli olan soruları sormuyor. Geçmiş yıllarda kişinin orduyla olan bağını anlamak için doğrudan bir değerlendirme süreci yürütülürdü.
Bu genelge, önceki dönemde uygulanan ve askeri hizmeti veya aile üyelerinin ordudaki varlığını sivil göçmenlik yaptırımlarında 'dikkate alınması gereken önemli bir hafifletici sebep' olarak kabul eden esnek yaklaşımı uygulamadan kaldırdı.
Amerikalılar Göçmenlik Adaleti İçin (Americans for Immigrant Justice) Kurumu Direktörü Sui Chung, bu politika değişikliğinin idari takdir yetkisinde (prosecutorial discretion) ciddi bir daralmaya yol açtığını belirterek, ICE ajanlarının artık sınır dışı işlemlerini durdurmaya yetecek incelemeleri yapmadığını aktardı.
ABD Göçmenlik ve Vatandaşlık Hizmetleri (USCIS) tarafında başvuru ve statü ayarlama (I-485) sürelerinin uzaması da krizi derinleştiriyor. Kalıcı ikamet kartı işlemleri tamamlanmadan sınır dışı kararlarının çıkması ya da gözaltıların gerçekleşmesi göçmen askerleri zor durumda bırakıyor.
Askeri Vatandaşlık Hakları ve Yaşanan Bürokratik Engeller
ABD ordusunda görev yapan yabancı uyruklu kişilere hızlandırılmış vatandaşlık verilmesi uygulaması Amerikan İç Savaşı dönemine kadar uzanıyor. USCIS istatistiklerine göre orduda görev yapan yabancı uyrukluların en çok geldiği ilk beş ülke Filipinler, Jamaika, Meksika, Nijerya ve Gana olarak sıralanıyor.
Bu, verilen ama yerine getirilmeyen bir söz. Katılım sözleşmesini imzaladığınız andan itibaren yalnız kalıyorsunuz; evrak işlerini çözmek tamamen sizin sorumluluğunuza bırakılıyor.
Sınır dışı edilen gazilerin geri getirilmesi ve entegrasyonu için çalışan 'Repatriate Our Patriots' kuruluşunun yöneticisi Danitza James, asker alımı sırasında vatandaşlık sözü verilmesine rağmen federal düzeyde bunu garanti altına alacak kurumsal bir mekanizma bulunmadığını ifade ediyor. Irak'ta ABD Ordusu bünyesinde görev yapan Meksika doğumlu James, kendi vatandaşlığını ancak terhis olduktan sonra aktif görevdeki bir askerle evlenerek alabildiğini belirtti.
Mevcut askeri vatandaşlık programına göre, çatışma dönemlerinde askerlik yapan kişiler 1 günlük onurlu hizmetle vatandaşlığa başvurma hakkı kazanabiliyor. Ancak dosya takibi, hukuki danışmanlık eksikliği ve yoğun görev temposu nedeniyle birçok asker bu haklarını zamanında kullanamıyor.
Savunma Bakanlığı'nın güncel verilerine göre ABD Silahlı Kuvvetleri'nin aktif ve yedek unsurlarında 50 bine yakın yabancı ülke vatandaşı görev yapıyor. Ayrıca ülke genelinde geçmişte aktif görevde bulunmuş yaklaşık 125 bin yabancı uyruklu gazi ikamet ediyor.
New York Eyaletinin Öncü Adımı: Alex R. Jimenez Yasası
New York eyaleti yaklaşık 690 bin gaziye ve 28 bin aktif görevde bulunan askeri personele ev sahipliği yapıyor. Bu personelin büyük bölümü Fort Drum konuşlu birliklerde yer alıyor. Bölgede artan göçmenlik denetimleri, askeri personelin aile üyeleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.
Eğer bu ülke için ölmeye yetecek kadar layıksam, bu ülkede yaşamaya da layık olmalıyım. Benim ailem de aynı şekilde bu hakka sahip olmalıdır.
Tarihsel süreçte 'Parole in Place' (yerinde geçici izin) statüsü, ilk kez 2007'de Jimenez'in eşinin durumu kamuoyuna yansıyınca gündeme gelmiş ve 2010 yılında USCIS tarafından resmi politikaya dönüştürülmüştü. Bu mekanizma, asker yakınlarına Green Card başvurusu süresince ABD'de yasal olarak kalma imkanı tanıyordu. Ancak son dönemde artan denetimler sebebiyle aileler başvuru yaparken yetkililerin radarına takılmaktan korkuyor.
Yaşanan bu sorunlara karşı New York eyaleti öncü bir hukuki adımı hayata geçirdi. Eyalet Senatörü Jake Ashby ve Meclis Üyesi Catalina Cruz'un girişimleriyle hazırlanan Alex R. Jimenez Aile Mirası Yasası, eyalet valisi Kathy Hochul tarafından imzalanarak yürürlüğe girdi.
Yasa kapsamında tahsis edilen 365 bin dolarlık fonla Orta New York Gönüllü Avukatlar Projesi (Volunteer Lawyers Project of Central New York) görevlendirildi. Kurulan mekanizma sayesinde göçmen askerler, gaziler ve aileleri sınır dışı edilme süreçlerinde veya vatandaşlık başvurularında ücretsiz profesyonel hukuki savunma hizmeti alıyor.
