Tarihsel Bir Paralellik: 1812'den 2027'ye
İki yıl süren savaşın ardından; ABD'nin Kanada'yı işgali, Kanada'nın karşı saldırıları, yanan şehirler, harap olan ekonomiler ve Amerikalıların tüm bunların nedenini sorguladığı bir sürecin sonunda 1812 Savaşı, ABD'nin 'status quo ante' (savaş öncesi durum) şartlarına dönmeyi kabul etmesiyle sona ermişti.
Bu, 'işlerin eskisi gibi olması' anlamına gelen süslü bir Latince terimdir. Peki, iki yıl süren ticaret savaşının ardından; ABD'nin gümrük tarifeleri, Kanada'nın karşı önlemleri, felç olan endüstriler, yükselen fiyatlar ve Amerikalı seçmenlerin tüm bunların nedenini sorguladığı bir ortamda, 2027 yılı için 1814'ün bir yankısı mümkün olabilir mi?
Washington, serbest ticaretin 'status quo ante' durumuna dönmeyi kabul edebilir mi? Bu ay yapılan ara seçimlerde yaşananlardan sonra, bu artık imkansız değil.
Savaşın Kökenleri ve Seçim Sonuçları
1812'de ABD Başkanı James Madison savaş ilan edip Kanada'ya saldırdığında, Kanada'yı ABD'nin bir parçası yapmayı hedefliyordu. Thomas Jefferson, zaferin 'sadece bir yürüyüş meselesi' olacağını düşünmüştü.
Eleştirmenlerin 'Bay Madison'ın Savaşı' olarak adlandırdığı bu çatışma, özellikle hedefiyle yoğun ticaret yapan eyaletlerde oldukça popüler değildi. Kanada'yı işgal etmek de hiç kolay olmadı. Savaş alanındaki başarısızlıkların ardından Washington, Ghent Antlaşması'nı imzaladı. Savaş öncesi sınır, savaş sonrası sınır haline geldi. Yani statü korunmuştu.
2024 sonbaharında, henüz göreve başlamadan önce ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'ya karşı bir ticaret savaşı tehdidinde bulunmaya başladı ve göreve gelir gelmez bunu başlattı.
Sınırı ortadan kaldırıp Kanada'yı 51. eyalet yapma hayalleri kurdu ancak çoğunlukla gümrük tarifeleri yoluyla ekonomik sınırı kalınlaştırmaya çalıştı. Kanada otomobilleri, otomobil parçaları, çelik, alüminyum ve kereste, hedef alınan endüstrilerin başında geliyor. Bu, Kanada endüstrilerini ABD'ye taşınmaya zorlamayı amaçlıyordu.
Ancak bu ay seçmenler, Trump'a devasa bir seçim yenilgisi yaşattı ve özellikle Kanada'ya uygulanan tarifeler, bu hezimetin büyük bir parçasıydı.
Yeni Siyasi Gerçeklikler ve Kanada'nın Avantajı
Yeni siyasi gerçeklikler Kanada'nın lehine işliyor. Bunu birkaç başlıkta inceleyebiliriz.
Birincisi: Ocak ayında, uysal bir Cumhuriyetçi Kongre'nin yerini her iki mecliste de büyük Demokrat çoğunluklar alacak.
İkincisi: Demokratların zaferi ve bu zaferin dikkat çekici boyutu, seçmenlerin yaşam maliyeti konusundaki öfkesinden kaynaklandı. Seçmenler, Trump'ın politikalarının hayatlarını daha pahalı hale getirdiğine inanıyor; yüksek fiyatlarla en çok ilişkilendirilen politikaları ise İran'a karşı yürütülen savaş ve gümrük tarifeleridir.
Üçüncüsü: Kanada'ya uygulanan tarifeler, diğer tüm ülkelere uygulananlardan çok daha fazla kamuoyu ilgisine sahip. Seçmenler bunların farkında ve çoğunlukla karşı çıkıyor.
Bu tarifeler, ABD medyasında Trump'ın diğer tüm ticaret savaşlarından daha kapsamlı bir şekilde ele alındı ve daha tutarlı bir şekilde eleştirildi. Kongre için yarışan Demokrat adaylar bunlara karşı kampanya yürüttü, ancak bazı Cumhuriyetçiler de aynı yolu izledi.
Birkaç Cumhuriyetçinin Trump'ın imza niteliğindeki bir politikasına karşı sesini yükseltmesi -hatta 'Sevgili Lider'in eylemlerinden kendilerini ayırmak için reklamlar vermeleri- Trump'ın partisi üzerindeki demir yumruğunun zayıfladığını gösteriyor. Bu aynı zamanda Kanada'ya karşı bir ticaret savaşının popüler olmadığının da bir kanıtı.
Dördüncüsü: Amerikalılar Kanada'yı her zaman en iyi dost, müttefik ve nezaket timsali olarak görmüşlerdir. Trump'ın Kanada'yı '1 numaralı ekonomik düşman' olarak nitelendirmesi, MAGA (Make America Great Again) destekçilerinin küçük bir azınlığını ikna etti ancak Amerikalıların büyük çoğunluğu bu fikri çılgınca buluyor. Birçoğu, Trump'ın Kanada'ya karşı ticaret savaşının maliyetlerini nasıl artırdığına veya işlerini nasıl sekteye uğrattığına dair kişisel örnekler verebiliyor.
Beşincisi: ABD sanayisi, Kanada'ya yönelik tarifelere genel olarak karşı. Kanada, özellikle imal edilmiş mallar için Amerika'nın en büyük ve en iyi müşterisidir.
Kalınlaşan bir sınır, Kuzey Amerika'da otomobil üretim maliyetini artırırken pazarı daraltıyor, bu da her iki ülkedeki satışlara zarar veriyor. Kanada alüminyumuna uygulanan tarifeler, ABD'li üreticilere ek maliyet yüklüyor. Kanada kerestesine uygulanan tarifeler ise ev yapımını daha pahalı hale getiriyor.
Geleceğe Bakış: Serbest Ticarete Dönüş
Kanada; Beyaz Saray'a, Kongre'ye ve her şeyden önce Amerikan halkına, 'status quo ante' durumuna, yani Kanada-ABD serbest ticaretine dönüşü önermelidir.
Bu, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'na (USMCA) veya en azından Kanada-ABD ticaretini düzenleyen kısımlara tam saygı göstermek anlamına geliyor. Yeni bir anlaşmaya gerek yok. ABD'nin sadece sahip olduğumuz anlaşmaya, neredeyse tüm mallarda yüzde sıfır gümrük vergisi ile sadık kalması gerekiyor.
Carney hükümetinin hedeflemesi gereken şey bu. Bu, ulaşılması zor bir hedefti ancak artık biraz daha ulaşılabilir hale geldi.
Trump'ın Kanada'ya karşı ticaret savaşına karşı çıkan yeni Demokrat Kongre çoğunluğu, benzer eğilimdeki birçok Cumhuriyetçi ve seçmenlerin çoğunluğunun desteğiyle, bu artık bir hayal ürünü değil.
Bu mutlu sonuç yakın değil. Kaçınılmaz da değil. Ancak ABD'nin Kanada'ya karşı ticaret savaşının sona ermesi, artık mümkün olanlar dünyasına girmiş durumda.
