Bering Denizi Pasifik Morinası Kotasında Acil Düzenleme Kararı
Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Bakanlığı çatısı altında faaliyet gösteren Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ve bu idareye bağlı Ulusal Deniz Balıkçılığı Servisi (NMFS), Alaska açıklarındaki Münhasır Ekonomik Bölge içinde yer alan Bering Denizi ve Aleut Adaları yönetim alanında (BSAI) kritik bir ticari kota düzenlemesine gitti. Yayımlanan geçici kural kapsamında, trol ağı kullanan avcı gemilerin 2026 balıkçılık sezonunda yakalaması öngörülen Pasifik morinası kotasının kullanılmayan kısmı, Ek Kural 80 (Amendment 80) standartlarına tabi avcı ve işleyici fabrika gemilerine aktarıldı.
Bu idari düzenleme, Bering Denizi ve Aleut Adaları yönetim bölgesinde 2026 yılı için belirlenen Pasifik morinası Toplam İzin Verilebilir Avlanma Miktarının eksiksiz biçimde hasat edilmesini sağlamak amacıyla zorunlu kılınmıştır.
Söz konusu federal müdahale, 2026 yılı için belirlenen Toplam İzin Verilebilir Avlanma Miktarının (TAC) eksik kalmasını önlemek ve deniz kaynaklarının Amerikan ticari balıkçılık filoları tarafından tam kapasiteyle hasat edilerek deniz ürünleri piyasasına kazandırılmasını temin etmek amacıyla hayata geçirildi. Resmi kararın yürürlük süresi Alaska yerel saatiyle 12 Kasım 2026 günü saat 12.00'den başlayarak, 31 Aralık 2026 gecesi saat 24.00'e kadar kesintisiz biçimde devam edecek.
Yasal Çerçeve ve Magnuson-Stevens Balıkçılık Koruma Yasası
Ulusal Deniz Balıkçılığı Servisi (NMFS), Bering Denizi ve Aleut Adaları yönetim alanındaki dip balığı balıkçılığını, Kuzey Pasifik Balıkçılık Yönetim Konseyi tarafından hazırlanan ve Magnuson-Stevens Balıkçılık Koruma ve Yönetim Yasası yetkisi altında tavsiye edilen Dip Balığı Balıkçılık Yönetim Planı doğrultusunda idare etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri bayraklı ticari gemilerin söz konusu yönetim planına uygun olarak yürüttüğü avlanma faaliyetlerini bağlayan federal kurallar, Federal Düzenlemeler Kanununun ilgili bölümlerinde açıkça tanımlanmaktadır.
Resmi kayıtlara göre, Bering Denizi ve Aleut Adaları sahasında trol takımları kullanan avcı tekneler için tahsis edilen 2026 yılı Pasifik morinası Toplam İzin Verilebilir Avlanma Miktarı, 10 Mart 2026 tarihli Federal Sicil düzenlemesi ile 13 Ekim 2026 ve 26 Ekim 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen önceki yeniden tahsisat kararları sonucunda 25 bin 231 metrik ton olarak belirlenmişti. Buna karşılık, aynı coğrafi alanda faaliyet gösteren Ek Kural 80 kapsamındaki trol avcı ve işleyici fabrika gemilerine tahsis edilen 2026 yılı avlanma miktarı ise 10 Mart 2026 tarihli temel hasat kuralıyla 15 bin 799 metrik ton seviyesinde kesinleşmişti.
Avcı Gemilerden Fabrika Filosuna 200 Metrik Tonluk Kota Transferi
NMFS Alaska Bölge Yöneticisi tarafından yapılan kapsamlı operasyonel değerlendirmeler sonucunda, trol takımları kullanan avcı gemilerin kendilerine tahsis edilmiş olan 2026 yılı Pasifik morinası kotasının 200 metrik tonluk bölümünü mevcut sezon takvimi içerisinde yakalayamayacağı resmi olarak tespit edildi. Avlanma sezonunun son çeyreğine girilirken sahadan gelen gerçek zamanlı veriler, avcı teknelerin avlanma hızının tahsis edilen kotanın tamamını doldurmaya yetmeyeceğini ortaya koydu.
Bölge Yöneticisi, trol ağı kullanan avcı teknelerin kendilerine ayrılan 200 metrik tonluk Pasifik morinası kotasını hasat edemeyeceğini, buna karşın Ek Kural 80 fabrika gemilerinin bu miktarı yakalayabilecek kapasiteye sahip olduğunu tespit etmiştir.
Buna paralel olarak Bölge Yöneticisi, Ek Kural 80 kapsamında faaliyet gösteren ve tuttukları balığı doğrudan gemide işleme kapasitesine sahip olan trol tipi avcı ve işleyici fabrika gemilerinin, fazladan 200 metrik tonluk Pasifik morinası kotasını yakalama ve işleme konusunda yeterli operasyonel kabiliyete ve filolara sahip olduğunu belirledi. Bu teknik bulgular ışığında, federal mevzuatın ilgili hükümleri gereğince 200 metrik tonluk kota payı derhal avcı teknelerden alınarak Ek Kural 80 işleme tesisli gemilerinin yıllık tahsisatına eklendi.
Güncellenen Nihai Kota Dağılımı ve Sektörel Denge
Yayımlanan geçici kural doğrultusunda, Bering Denizi ve Aleut Adaları yönetim alanında 2026 yılı Pasifik morinası hasat kotaları yeniden hesaplanarak kesinleştirildi. Revizyon sonrasında trol ağları kullanan avcı teknelere tahsis edilen nihai avlanma miktarı 25 bin 231 metrik tondan 25 bin 31 metrik tona düşürüldü. Böylelikle teknelerin deniz üzerinde gerçekleştireceği ticari faaliyetler resmi limitler çerçevesinde yeniden kalibre edildi.
Diğer tarafta yer alan ve yakaladıkları ürünü dondurarak katma değerli ürün halinde küresel ve yerel pazarlara sunan Ek Kural 80 trol avcı ve işleyici fabrika gemilerinin toplam yıllık kotası ise 15 bin 799 metrik tondan 15 bin 999 metrik ton seviyesine çıkarıldı. Yapılan bu 200 metrik tonluk kaydırma, bölgedeki ticari balıkçılık filosunun ekonomik verimliliğini artırmayı ve Pasifik morinası tedarik zincirinde kota israfından kaynaklanabilecek arz daralmalarının önüne geçmeyi amaçlıyor.
İdari Usul Yasası Muafiyetleri ve Hızlı Yürürlük Kararı
Federal yetkililer bu düzenlemeyi Magnuson-Stevens Yasasının 305(d) maddesi uyarınca yürürlüğe koydu. Düzenleme, yine aynı yasanın 304(b) maddesi uyarınca çıkarılan federal yönetmeliklerin amir hükmü niteliğinde olup, 12866 sayılı Başkanlık Kararnamesi kapsamındaki inceleme süreçlerinden muaf tutuldu. Ticari kararların gecikmeksizin sahaya yansıması adına idari hızlandırma mekanizmaları devreye sokuldu.
Bering Denizi ve Aleut Adaları bölgesinde faaliyet gösteren sektörlerin en güncel av verileri ve ek kota hasat kabiliyetleri ancak 5 Kasım 2026 itibarıyla kesinleştiği için kamuoyu görüşü toplama sürecinin işletilmesi fiilen imkansız hale gelmiştir.
Amerika Birleşik Devletleri İdari Usul Yasasının (APA) 553(b)(B) maddesi uyarınca, söz konusu kararın öncesinde bir kamuoyu bilgilendirme süreci yürütülmesinden ve halkın görüş bildirmesine olanak tanınmasından feragat edilmesi için haklı gerekçelerin mevcut olduğu hükme bağlandı. Önceden bildirim yapılması ve yorum toplanmasının fiilen uygulanamaz ve kamu menfaatine aykırı olacağı vurgulandı. Zira böyle bir bürokratik gecikme, Ulusal Deniz Balıkçılığı Servisinin Pasifik morinası avlanma rakamlarına ilişkin en güncel verilere zamanında müdahale etmesini engelleyecek ve hasat kapasitesi bulunan sektörün tahsisatı tam olarak kullanmasının önüne geçecekti.
Resmi makamlar, Bering Denizi ve Aleut Adaları sahasında avlanan filolardan elde edilen en son avlanma verilerinin ve belirli sektörlerin ek kota hasat etme kabiliyetine dair analizlerin ancak 5 Kasım 2026 tarihi itibarıyla netleştiğini bildirdi. Bu nedenle kamuoyu görüşüne zaman ayıran bir bildirim yayımlanmasının imkansız olduğu kaydedildi. Aynı meşru gerekçelerle, idari kararların Resmi Gazete niteliğindeki Federal Sicil'de yayımlanmasından sonra uygulanan standart 30 günlük yürürlük ertelemesi zorunluluğundan da feragat edilerek kural anında yürürlüğe sokuldu.
Bering Denizi'nde Yıl Boyunca Gerçekleştirilen Kota Değişiklikleri
Bering Denizi ve Aleut Adaları yönetim alanı, Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük ticari deniz ürünleri üretim merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Bölgedeki sürdürülebilir balıkçılık dengesini korumak için 2026 yılı boyunca benzer pek çok geçici kota devri ve av sahası kapatma kararı uygulandı. Federal kayıtlarda yer alan dosya geçmişi, bölgedeki dip balığı rezervleri ve tür kotalarının yıl boyunca sürekli optimize edildiğini gösteriyor.
Nitekim 26 Ekim 2026 ve 13 Ekim 2026 tarihlerinde Pasifik morinası kotalarında benzer yeniden dağıtımlar yapılmış; 16 Ekim'de Atka uskumrusu, 1 Ekim'de yassı dip balıkları takası, 11 Ağustos ve 3 Nisan tarihlerinde ise Alaska mezgiti (pollock) kotalarında benzer idari aktarımlar gerçekleştirilmişti. Ayrıca pisi balığı (halibut) yan avlanma sınırlarının yeniden düzenlenmesi ve kaya balığı türlerinin korunmasına yönelik bölgesel avlanma yasakları da federal otoritelerce hassasiyetle denetlenen ticari ve çevresel dengeler arasında yer aldı.
