Seçim Sonrası Demokratların Ekonomi Sınavı
ABD'de seçim kutlamaları sona ererken, Demokrat Parti kendini oldukça basit ama bir o kadar da zorlu bir sorunun karşısında buluyor: Şimdi ne olacak? Demokratların ara seçimlerde elde ettiği devasa başarılar, Donald Trump'ın görev süresinin geri kalanında elini kolunu bağlayacak olsa da, gelecek yıl yapılacak başkanlık ön seçimlerine giden yolda Demokrat platformu şekillendirme mücadelesi henüz yeni başlıyor.
Herkes için onurlu bir yaşam, ekonomi politikasının kutup yıldızı olmalı ve bu, ekonomik oyun kitabının temelden elden geçirilmesini gerektirir.
Trump'a karşı birleşmek bir şeydir, ancak yaşam maliyetiyle boğuşan seçmenlerin hayatında somut bir fark yaratarak desteği sürdürmek bambaşka bir şeydir. Bu, dünya genelinde aşırı sağa karşı duran ilerici partilerin karşı karşıya olduğu temel bir zorluktur.
Ekonomist Isabella Weber, yıllardır ilerici siyasetçilerin seçmenleri geri kazanmak için temel bir konuya odaklanmaları gerektiğini savunuyor: Konut, ulaşım, gıda, su, enerji ve sağlık gibi yaşamın temel ihtiyaçlarını herkes için uygun fiyatlı hale getirmek. Weber'in yeni kitabı 'Anti-Faşist Ekonomi'nin temelini oluşturan bu fikirler, New York'ta da karşılık buldu. Zohran Mamdani gibi isimler, Weber'in çalışmalarını yakından takip ederek uygun fiyatlı yaşamı gündemlerinin merkezine yerleştirdi. Benzer bir etki Birleşik Krallık'ta da görülüyor; Andy Burnham'ın İşçi Partisi konferansındaki konuşması, Weber'in mesajlarıyla büyük benzerlik taşıyor.
Küresel Ölçekte Uygun Fiyatlı Yaşam Arayışı
Okuyucularımızdan gelen soruları yanıtlayan Weber, giderek istikrarsızlaşan bir dünyada hükümetlerin uygun fiyatlı yaşamı iyileştirmek için attığı radikal adımları değerlendirdi. Meksika hükümetinin gıda şirketleriyle yaptığı temel gıda sepeti fiyat sabitleme anlaşmasına dikkat çeken Weber, Başkan Claudia Sheinbaum'un sıradan insanlar adına müzakere etme sorumluluğunu üstlendiğini belirtti.
Meksika hükümeti, temel gıda maddelerinin fiyatını sabitlemek için market şirketleriyle bir anlaşma yaptı. Başkan Claudia Sheinbaum, sıradan insanlar adına müzakere etmenin ve temel ihtiyaçları karşılanabilir kılmanın kendi sorumluluğu olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Weber, İspanya'nın enerji krizini yönetmek için elektrik üretiminde gaz fiyatlarını sınırlamasını ve toplu taşıma için ücretsiz bilet uygulamalarını örnek gösterdi. Yerel düzeyde ise Viyana'nın konut politikaları, İstanbul'un halk lokantaları ve New York'un kira dondurma gibi girişimleri, uygun fiyatlı yaşamın uluslararası gündeme geri döndüğünü kanıtlıyor.
Faiz Artırımları ve Enflasyonla Mücadele
Enflasyonu kontrol etmek için faiz oranlarının kullanılmasına yönelik eleştirilere yanıt veren Weber, bu yöntemin işsizliği artırarak çalışanların ücret artışı talep etme gücünü zayıflattığını vurguladı. Yüksek faizlerin aynı zamanda yenilenebilir enerji gibi gelecekteki şoklara karşı ekonomiyi koruyacak yatırımların maliyetini artırdığını ve konut krizini derinleştirdiğini belirtti.
Faiz artışlarının işgücü piyasasını soğuttuğunu söylüyoruz; kulağa hoş, taze bir esinti gibi geliyor. Ancak basitçe ifade etmek gerekirse, faiz artışlarının amacı işsizliği artırarak ve çalışanların yüksek ücret talep etme yeteneğini zayıflatarak enflasyonu dizginlemektir.
Weber, merkez bankalarının tek bir enstrümana (faiz) sahip olmasının yarattığı kısıtlılığa dikkat çekerek, hükümetlerin de enflasyonla mücadeleye dahil olması gerektiğini savunuyor. Merkez bankalarının ise kâr marjlarını izlemek ve enflasyonu tetikleyebilecek fiyat artışları konusunda erken uyarılar yayınlamak gibi yeni görevler üstlenmesi gerektiğini öneriyor.
Yapay Zeka Balonu ve Ekonomik Gelecek
Yapay zeka balonunun patlaması durumunda yaşanacakların bir borsa çöküşüne ve finansal krize yol açabileceğini belirten Weber, bu krizin aynı zamanda bir fırsata dönüştürülebileceğini ifade etti. Şirketlerin kurtarılması yerine, bu teknolojilerin demokratik denetimli kamu hizmetlerine dönüştürülmesi gerektiğini savundu.
Yapay zeka, insanlığın bilgisini yamyamlaştırdı ve bunu, iş modellerinin insanlığın sonunu getirebileceğini açıkça belirten bir avuç şirket için kâra dönüştürdü; bunun yerine ortak yarara hizmet etmelidir.
Weber, yapay zekanın insanlığın ortak bilgisini kâr amacıyla kullandığını ve bu durumun insanlığın sonunu getirebileceğini iddia eden şirketlerin elinde olduğunu hatırlatarak, teknolojinin ortak yarara hizmet etmesi gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde, zihinsel üretimin sadece zengin bir azınlığın ayrıcalığı haline geleceği uyarısında bulundu.
