İstihdam Piyasasındaki Güç Fed'e Manevra Alanı Sağlıyor
ABD'de 6 Kasım tarihinde açıklanan ekim ayı istihdam raporunun ardından San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, merkez bankasının enflasyonu yüzde 2 hedefine geri getirebilmek için para politikasını sıkılaştırmayı sürdürmek zorunda kalabileceğini ifade etti. Bu açıklama, finansal piyasaların teknoloji hisselerinde yaşanan sert satış dalgasını tecrübe ettiği bir dönemin hemen peşinden geldi.
Fed'in son para politikası toplantısında faiz oranlarını sabit tutma kararının ardından Fed yetkilisi Kevin Warsh, ilave bir parasal sıkılaşmanın gerekip gerekmediğini netleştirmek adına politika yapıcıların yeni ekonomik verileri yakından izlemeye devam edeceğini belirtmişti. San Francisco Fed Başkanı Mary Daly açısından ise ekim ayı istihdam raporu, Fed'in para politikasında sıkılaşmaya devam etmesi gerektiği anlamına gelen açık bir teyit niteliği taşıdı.
Daly, CNBC televizyonuna verdiği mülakatta hanehalkının durumunu aktararak şunları söyledi: 'İnsanlar şu anda tam olarak, 'Hayatımdaki her şey yolunda, ancak sürekli artan fiyatlara yetişemiyorum' dedikleri bir noktadalar. Bu nedenle enflasyonu kontrol altına almak bir numaralı önceliğimiz olmak zorunda. İş gücü piyasasının güçlü kalmayı sürdürmesi, tam olarak bu hedefe odaklanmamız için bize gerçek bir alan tanıyor. Benim şahsi görüşüme göre, para politikasını sıkılaştırmaya devam etmek durumunda kalacağız.'
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) tarafından yayımlanan verilere göre, tarım dışı istihdam ekim ayında 165 bin kişilik artış kaydetti. Bu rakam, Reuters anketine katılan ekonomistlerin 65 binlik beklentisinin oldukça üzerinde gerçekleşti. Aynı dönemde işsizlik oranı da yüzde 4,2'den yüzde 4,1 seviyesine geriledi. Söz konusu veriler, istihdam piyasasındaki bazı dönemsel kırılganlıklara rağmen Fed'in enflasyonu dizginlemek için halen hareket alanına sahip olduğu tezini belirgin şekilde güçlendirdi.
Bununla birlikte Daly, olası faiz artırımlarının zamanlaması ya da büyüklüğüne ilişkin kesin bir takvim belirtmedi. Küresel belirsizliklerin Fed'in veri toplamaya devam etmesini ve politika adımlarını kademeli biçimde ayarlamasını gerektirdiğinin altını çizen Daly, ek sıkılaşmanın gerekebileceğini ancak bunun hızının genel ekonomik gidişata uygun belirlenmesi gerektiğini söyledi. Mary Daly'nin 2026 yılı Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantılarında oy hakkı bulunmuyor.
Yapay Zeka Yatırımları ve Enflasyon Riski Masada
Aynı gün St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem de fiyat istikrarının sağlanmasını öncelikli hedef olarak işaret etti. St. Louis'de düzenlenen bir etkinlikte konuşan Musalem, enflasyonun kendi bölgesindeki işletmeler için en büyük endişe kaynağı olmaya devam ettiğini dile getirdi. Artan fiyatların yıkıcı etkisine değinen Musalem, 'Enflasyon, gelir dağılımını bozan adaletsiz bir vergidir, piyasa dengesini altüst eden bir yüktür' ifadelerini kullandı.
Musalem'e göre Fed'in ekonomik büyüme ve istihdam adına yapabileceği en iyi hamle, enflasyonu zaman kaybetmeden yeniden hedeflenen banda çekmektir. Bu değerlendirme, Musalem'in faiz artırımını destekleyen şahin duruşunun devamı niteliğindedir. Hem Musalem hem de Daly, Amerikan ekonomisinin sergilediği direnç göz önüne alındığında enflasyon kontrolüne öncelik verilmesi gerektiği konusunda hemfikir görünüyor.
İki yetkilinin açıklamalarındaki dikkat çekici yeni bir başlık ise hızla büyüyen yapay zeka (AI) yatırımlarına dair yaklaşımları oldu. Musalem, yapay zeka altyapısına yönelik devasa yatırımların, artan talep sebebiyle bakır başta olmak üzere bazı kritik ham madde fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu savundu. Bu teknolojinin gelecekte verimliliği artırabileceğini kabul eden Musalem, Fed'in henüz somutlaşmamış olası faydalara dayanarak para politikası belirleyemeyeceğini kaydetti.
St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem konuya ilişkin olarak, 'Para politikasını ekonominin beş yıl sonra neye dönüşebileceğine bakarak değil, mevcut ekonomik koşullara göre kurgulamak zorundayız' uyarısında bulundu. Musalem'e göre, en azından mevcut konjonktürde yapay zekaya aktarılan sermaye 'enflasyona katkı sağlamaya devam edecek.'
Bu esnada San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, teknoloji hisselerinde yaşanan son gerilemeyi piyasa beklentilerinin dengelenme süreci olarak niteledi. Bu düşüşün yatırımcıları etkilediğini ancak sürecin görece düzenli işlediğini belirten Daly, piyasa oynaklığının veri merkezleri ve bulut bilişimin uzun vadeli rolünün reddedildiği anlamına gelmediğini, yatırımcıların temel olarak yapay zekanın ürettiği talep artış hızını yeniden hesapladığını vurguladı.
Bölgesel Fed Başkanlarından Eş Zamanlı Şahin Mesajlar
Ekim ayı istihdam raporunun açıklanmasından hemen önce, 6 Kasım'da Frankfurt'ta Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından düzenlenen bir konferansta konuşan New York Fed Başkanı John Williams da ABD'de enflasyonun halen çok yüksek olduğunu ve uzun süredir bu yüksek seviyelerde kaldığını dile getirdi. Williams, 'Enflasyonu zamanında yüzde 2 hedefine döndürmemiz ve kalıcı olarak bu seviyede tutmamız mutlak bir zorunluluktur' dedi.
Enflasyonu gecikmeksizin yüzde 2 hedefine geri getirmemiz ve orada muhafaza etmemiz kritik bir gerekliliktir. — John Williams, New York Fed Başkanı
Bununla beraber Williams doğrudan belirli bir faiz adımı önermekten kaçınarak, Fed'in en doğru politika rotasını belirleyebilmesi için daha fazla veri toplaması gerektiğini savundu. Enflasyon beklentilerinin genel olarak çıpalandığını ve ücret artışlarının hedeflerle uyumlu seyrettiğini belirten Williams, Fed'in ana odağının gelecekteki enflasyon eğilimlerini doğru tahlil etmek ve mevcut şokların enflasyonu kalıcı ya da yaygın hale getirmesini engellemek olması gerektiğini ifade etti.
Daha önce, 5 Kasım tarihinde de Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack ve Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin, enflasyonu dizginleyebilmek amacıyla faiz oranlarında kademeli bir artışı desteklediklerini beyan etmişlerdi. Bu açıklamalar doğrudan istihdam verisine tepki olarak değil, verinin hemen öncesinde yapılmış genel değerlendirmeler olarak kayıtlara geçti.
Piyasalarda Aralık Ayı Faiz Artışı Beklentisi Yükseldi
Vadeli işlem piyasalarını takip eden CME Group FedWatch göstergesine göre, yatırımcılar ve trader'lar Fed'in aralık ayı toplantısında faiz artırma ihtimalini yüzde 81 seviyesinde fiyatlamaya başladı. Bu oran, istihdam raporu açıklanmadan önceki seviyelere kıyasla sert bir yükselişe işaret ediyor.
Raporun ardından ABD Doları ve ABD Hazine tahvili getirileri hızla tırmandı. 6 Kasım kapanış verilerine göre ABD Dolar Endeksi (DXY) yüzde 0,72 yükselerek 102,28 puana çıktı ve son beş ayın en güçlü günlük kazanımını kaydetti. Tahvil cephesinde ise 2 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi 5 baz puan artışla yüzde 4,51'e, 10 yıllık tahvil getirisi 2 baz puan artışla yüzde 4,86'ya, 30 yıllık tahvil getirisi ise 1 baz puan yükselişle yüzde 5,26 seviyesine ulaştı.
Ekim ayına ait olumlu istihdam verileri, piyasa beklentileri ve Fed yetkililerinden peş peşe gelen şahin açıklamalar, faiz artışı tezini somut biçimde kuvvetlendirdi. Ancak ekonomik görünüm ve finansal piyasalardaki oynaklık riskleri, Fed'in aralık ayında karar verirken son derece dikkatli davranmasını gerektiriyor. Önümüzdeki günlerde açıklanacak yeni veriler, özellikle de tüketici enflasyonu rakamları, Fed'in parasal sıkılaşmaya hangi ölçekte ve hızda devam edeceğini kesinleştirecek.
