Enerji Krizinde Yeni Bir Boyut: 142 Milyar Dolarlık Kayıp
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin Avrupa'yı yeni enerji tedarikçileri bulmaya zorlamasından dört yıl sonra, Avrupa Birliği (AB) bir başka yakıt kriziyle karşı karşıya. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen bu hafta yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasından bu yana Avrupa'nın ithal petrol ve doğal gaz için 127 milyar Euro (yaklaşık 142 milyar dolar) tutarında ek ödeme yaptığını ve buna karşılık fazladan tek bir enerji birimi bile almadığını belirtti.
Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından bu yana, ithal fosil yakıtlar Avrupa'ya tek bir molekül bile ek enerji sağlamadan 127 milyar Euro'luk ek maliyet getirdi.
WinWin Brüksel Zirvesi'nde bir konuşma yapan von der Leyen, "Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından bu yana, ithal fosil yakıtlar Avrupa'ya tek bir molekül bile ek enerji sağlamadan 127 milyar Euro'luk ek maliyet getirdi" ifadelerini kullandı.
Maliyetlerin Hızlı Tırmanışı
Nisan ayında, savaşın yaklaşık yedinci haftasında, Avrupa Komisyonu ek maliyeti 24 milyar Euro (yaklaşık 27 milyar dolar) olarak açıklamıştı. Eylül ayı sonuna gelindiğinde ise AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, bu rakamın 100 milyar Euro'yu (yaklaşık 111 milyar dolar) aştığını belirterek, bloğun "tek bir molekül bile fazla gaz veya petrol almadığını" vurguladı.
Petrol ve gaz ithal ettiğimizde, beraberinde getirdikleri şokları ve krizleri de ithal etme riskiyle karşı karşıya kalıyoruz.
Von der Leyen, konuşmasında "Petrol ve gaz ithal ettiğimizde, beraberinde getirdikleri şokları ve krizleri de ithal etme riskiyle karşı karşıya kalıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
Yıllar İçinde Oluşan Yakıt Kıtlığı
Rusya 2022'de Ukrayna'yı işgal ettikten sonra Moskova, AB'ye gaz akışını minimum seviyeye indirdi. Hükümetler, depolama tesislerini rekor fiyatlarla doldurmak için çabalarken, AB sonunda Rus enerjisinden tamamen vazgeçme sözü verdi. Sonuç olarak, Rusya'nın AB gaz ithalatındaki payı işgal öncesi yaklaşık yüzde 45 seviyesinden 2025 yılında yüzde 13'e geriledi. Ocak ayında AB üyeleri, Rus sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatını bu yılın sonuna kadar, boru hattı gazını ise 2027 sonbaharına kadar sona erdirecek bir yasak kararı aldı.
Ancak Avrupa, Rus gazını büyük ölçüde ABD ve Orta Doğu'dan gelen LNG gibi diğer ithalatlarla ikame etti. İran savaşı başladığında, AB hala enerjisinin yüzde 57'sini ithal fosil yakıtlardan sağlıyordu.
Savaş, dünya ticaretine konu olan petrolün yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'nı kapattı. Boğazdan geçen tanker trafiği neredeyse durma noktasına geldi. Soğuk bir kışın ardından, AB gaz stokları Mart ayı sonlarında beş yıllık ortalamanın altında kalarak sadece yüzde 28,4 seviyesinde kaldı. Basra Körfezi ayrıca Avrupa'nın jet yakıtı ve dizel ithalatının yüzde 40'ından fazlasını karşılıyordu.
Ekonomik Etkiler ve Kısıtlamalar
Haftalar içinde Jørgensen, üye devletlerden özellikle ulaşım sektöründe "gönüllü talep tasarruf önlemlerini" değerlendirmelerini istedi. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) petrol kullanımını azaltma planı, 1970'lerdeki petrol krizinden kalma bir karne uygulaması olan araçsız Pazar günlerini de içeriyordu.
Eylül ayına gelindiğinde, bazı AB ülkelerindeki sürücüler pompada yaklaşık yüzde 50 daha fazla ödeme yapıyordu; bu da galon başına 11 doların üzerinde bir maliyet anlamına geliyordu. İtalya'da, dizel fiyatları nedeniyle bir hafta süren kamyon şoförleri grevi, mozzarella üreticilerine süt teslimatını durdurdu ve İtalyan enflasyonu yüzde 5,4'e ulaştı. AB yetkilileri, petrol ve gaz fiyatlarının en az 2027 sonuna kadar savaş öncesi seviyelerin üzerinde kalmasını bekliyor.
Bu Kış Avrupa'yı Ne Bekliyor?
IEA Salı günü yaptığı açıklamada, AB gaz stoklarının ısıtma sezonuna 2013'ten bu yana en düşük seviyede girdiğini belirterek, Hürmüz'deki aksaklıkların devam ettiği soğuk bir kış mevsiminde stokların Mart ayı sonuna kadar yüzde 10'un altına düşebileceği uyarısında bulundu. AB gaz şebekesi operatörleri, şiddetli bir soğuk dalgasında talebin yüzde 12 ila 15'i oranında bir açık oluşabileceği konusunda uyardı ve enerji bakanları Ekim ayı sonunda AB genelinde tüketim sınırlarını görüşmek üzere bir araya geldi.
Bu yüzden çok net olmama izin verin: Avrupa rotasında kalacak, hedeflerimize bağlıyız ve temiz endüstrilerimizi destekliyoruz.
Vladimir Putin Mart ayında Rusya'nın Avrupa'ya tekrar tedarik sağlamaya hazır olduğunu söylese de, Von der Leyen Rus yakıtına geri dönüşü "stratejik bir hata" olarak nitelendirdi.
Salı günü yaptığı konuşmada, Avrupa'nın çözümünün daha az ithalat yapmak olduğunu savundu. "Bu yıl iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerini tekrar gördük. Kuraklıklar, orman yangınları, seller" diyen von der Leyen, "Ancak ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığımızın maliyetini de gördük" dedi.
AB, 2050 yılına kadar iklim nötr olmayı ve emisyonları 2040 yılına kadar yüzde 90 oranında azaltmayı taahhüt etti. Von der Leyen, 2021'den bu yana blok genelinde sürdürülebilir faaliyetlere 1,2 trilyon Euro'dan fazla yatırım yapıldığını belirtti.
Von der Leyen, "Bu yüzden çok net olmama izin verin: Avrupa rotasında kalacak, hedeflerimize bağlıyız ve temiz endüstrilerimizi destekliyoruz" şeklinde konuştu.
