Tarihsel Bir Ders: Kancalı Kurt ve Güney Ekonomisi
Kancalı kurt (Necator americanus) olarak bilinen bağırsak paraziti, köle ticaretiyle ABD'nin sıcak ve nemli Güney iklimine taşınmış ve 1950'lere kadar bölgede endemik olarak kalmıştır. Hijyenik olmayan tuvaletlerin çevresinde çıplak ayakla dolaşan insanlar arasında yayılan bu parazit, 20. yüzyılın başlarında Kuzey Carolina'dan Teksas'a kadar 12 eyaletteki çocukların yüzde 40'ına bulaşmıştı. Kurbanlarının kanını tüketen bu kurtlar; halsizlik, odaklanma eksikliği ve gelişme geriliğine yol açıyor, özellikle çocukların okul devamsızlığına veya derse odaklanamamasına neden oluyordu.
Kancalı kurtlar, etkilenenlerin canlılığını fiziksel ve zihinsel gelişimlerini engelleyecek kadar düşürmekte ve iş gücünü daha az verimli hale getirmektedir.
Kancalı kurt, sağlık üzerinde o kadar büyük bir tahribat yarattı ki, Güney ekonomisini ciddi şekilde geriletti. 1909 yılında bir grup hekim ve sivil toplum lideri, parazitlerin etkilenen kişilerin canlılığını azaltarak fiziksel ve zihinsel gelişimlerini engellediğini ve iş gücünü verimsizleştirdiğini yazmıştır. Enfeksiyonun yoğun olduğu bölgelerdeki pamuk fabrikalarının hisse senedi fiyatları, daha az enfeksiyon görülen bölgelere kıyasla belirgin şekilde düşük seyretmiştir; zira enfeksiyonun ağır olduğu bölgelerde aynı sonucu elde etmek için yaklaşık yüzde 25 daha fazla işçiye ihtiyaç duyulmaktaydı.
Kancalı kurt hikayesi, ekonomik büyümenin genellikle göz ardı edilen temel bir girdisini, yani sağlığı gözler önüne sermektedir. Klasik ekonomik modeller çıktıyı makineler, malzemeler, çalışma saatleri, işçi becerileri ve bunları birleştiren teknolojiler açısından değerlendirir. İnsanlar sağlıksız olduğunda, bu denklemin ortası çöker. Hantal öğrenciler öğrenemez, hasta işçiler üretemez. Ekonomik büyüme, toplum sağlığından beslenir.
Medicaid'in Çocuk Sağlığı Üzerindeki Kapsamı
Günümüzde Medicaid, 18 yaş ve altındaki 35 milyondan fazla çocuğa ve yaklaşık 1,5 milyon hamile kadına sağlık sigortası sağlamakta olup, bu sayı Amerikan çocuklarının yaklaşık yüzde 47'sini ve doğumların yüzde 41'ini temsil etmektedir. Çocuklar genellikle gelir düzeylerine göre Medicaid'e hak kazanırlar ve programa dahil olduklarında tıbbi bakım için herhangi bir ücret ödemezler. Onları tedavi eden sağlık hizmeti sağlayıcıları, eyalet Medicaid ajansı veya Medicaid tarafından finanse edilen özel bir sigorta planı tarafından geri ödenir. Gelir testine dayalı hiçbir program bu kadar çok çocuğa ulaşamaz ve Medicaid'in sağlık üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, hiçbir program onların ekonomik yörüngelerini şekillendirme konusunda bu denli bir kapsama sahip değildir.
Toplumumuz, tıbbi bakımdan yoksun kalan sağlıksız ve sakat çocuklar için bir bedel ödemektedir: hesaplanamaz bir insani acı, işsizlik, sakat bırakan hastalık oranlarında artış ve özel eğitim ile engellilere yönelik kurumlar için yapılan harcamalar.
Medicaid 1965 yılında kurulduğunda, sağlık ve üretkenlik arasındaki bağ politika yapıcıların zihninde tazeydi. 1964 tarihli bir Savunma Bakanlığı raporu, 18 yaşındaki erkeklerin tam üçte birinin askerlik hizmeti için barış zamanı standartlarını karşılayamadığını ve bu diskalifiyelerin yaklaşık yarısının önlenebilir sağlık sorunlarıyla ilgili olduğunu ortaya koymuştur. O dönemde çocukların yaklaşık üçte biri, yoksul çocukların ise neredeyse tamamı sağlık sigortasından yoksundu ve geliri en alt yüzde 10'luk dilimde olan çocukların yarısından azı her yıl bir doktora görünüyordu.
Başkan Lyndon B. Johnson, gençlerin sağlık sonuçlarına ilişkin bu endişelere yanıt olarak Medicaid adlı kamu sigortası programını önerdi. Medicaid sayesinde düşük gelirli Amerikalılar, mevcut sağlayıcılardan tıbbi bakım alabiliyor ve bu hizmetlerin bedeli kamu fonlarıyla ödeniyordu. Federal hükümet Medicaid maliyetlerinin çoğunu karşılasa da program büyük ölçüde eyaletler tarafından yürütülmektedir. 1966'da faaliyete geçen program, 1975 yılına gelindiğinde 10 milyon çocuğu kapsayarak 1960'ların ortalarına göre dramatik bir artış kaydetmiştir.
Uzun Vadeli Ekonomik Etkiler ve GSYH'ye Katkı
Medicaid'in uzun vadeli etkilerine dair kanıtlar; çalışmalar, araştırma ekipleri, veri setleri ve politika rejimleri arasında geniş ölçüde tutarlıdır. Peki bu faydalar ekonomiyi etkileyecek kadar büyük mü? Geleneksel ekonomik modeller, çocukluk dönemi Medicaid verileri ile yetişkin kazançları arasındaki bulguları, toplam ekonomik çıktıya bağlamak için bir yol sunmaktadır. Eğer kazançlar işçilerin ürettiklerinin değerini yansıtıyorsa, Medicaid'den elde edilen kazanç artışları da ulusal çıktıya yapılan katkıdır.
Çocukluk döneminde Medicaid uygunluğunun her bir yılı, yıllık kazançları yaklaşık yüzde 0,8 oranında artırmaktadır.
Bu durumu ölçmek için öncelikle her doğum kohortu için çocukluk dönemi maruziyetlerine göre Medicaid'in yetişkin kazançları üzerindeki etkisini hesaplıyoruz. Örneğin 1965 doğumlular, Medicaid politikasının en erken döneminde yaklaşık bir yıllık uygunluk biriktirmiş ve bu durum kazançlarını yaklaşık yüzde 2,7 oranında artırmıştır. 1980'lerde doğan kohortlar ise uygunluğun genişlediği dönemde çocuk oldukları için yaklaşık dört yıllık Medicaid maruziyeti biriktirmişlerdir. Medicaid'in iş gücü piyasası etkilerine ilişkin bulgularla birleştirildiğinde, çocukluk dönemi uygunluğunun bu kohortların ortalama kazançlarını yüzde 6'ya kadar artırdığı görülmektedir.
Elde edilen tahminler, çocukluk dönemi Medicaid harcamalarının ABD GSYH seviyesini 2005 yılında yüzde 1,8, 2015 yılında yüzde 3 ve 2024 yılında yüzde 4,2 oranında yükselttiğini göstermektedir. Bu, 2024 fiyatlarıyla 1,2 trilyon dolara tekabül etmektedir ki bu rakam, yaşlılar ve engelliler için yapılan bakımı da içeren tüm Medicaid programının maliyetinden daha fazladır. Medicaid'in etkisi tek seferlik bir fayda olsa da, büyüklüğü bu yıllardaki yıllık GSYH büyümesiyle (ortalama yüzde 3,1) eşdeğerdir.
