Busan Ticaret Anlaşması İçin Kritik Görüşme
ABD'li üst düzey yetkililer Cuma günü Çin'e baskı yaparak, tarım alımları ve nadir toprak elementlerine odaklanmak suretiyle Busan ticaret anlaşması kapsamında verdikleri taahhütleri yerine getirmelerini talep etti. ABD Hazine Bakanlığı ve Ticaret Temsilciliği ofisinden yapılan açıklamalara göre, Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile bir video konferans gerçekleştirdi.
Bessent, Çin'i Busan taahhütlerini tam ve derhal uygulamaya çağırdı ve son Çin eylemlerine ilişkin endişelerini dile getirdi.
Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki mevcut ateşkesin 10 Ocak'a kadar uzatıldığı ve bunun her iki tarafın da taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olduğu gerçeği, bu görüşmeyi kritik hale getiriyor. Xinhua ajansının haberine göre Pekin yönetimi, son dönemde hayata geçirilen ABD ticaret kısıtlamaları konusunda ciddi endişe duyduğunu dile getirdi.
Tarım Alımları ve Kritik Mineraller Odak Noktasında
Hazine Bakanlığı, Bessent'in Çin'i Busan taahhütlerini "eksiksiz ve derhal" uygulamaya çağırdığını ve son Çin eylemleri hakkında endişe belirttiğini bildirdi. Al Jazeera'nın aktardığına göre Hazine, kalıcı ilerlemenin somut sonuçlara bağlı olduğunu ve Washington'ın Çin'in taahhütlerini ne ölçüde yerine getirdiğini yakından değerlendireceğini ekledi.
Yönetim, Amerikan işçilerine, çiftçilerine ve işletmelerine fayda sağlayan politikaları izlemeye devam edecektir.
DW'nin haberine göre Greer, özellikle tarım alımları, nadir toprak elementleri ve diğer kritik mineraller başta olmak üzere geçmiş taahhütler konusunda somut adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Bessent ayrıca sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, yönetimin Amerikan işçilerine, çiftçilerine ve işletmelerine fayda sağlayan politikaları izlemeye devam edeceğini belirtti.
Xinhua'nın haberine göre He Lifeng, Çin'i hedef alan son ABD ticaret kısıtlamaları konusunda ciddi kaygı ifade etti. Haberde, bu ifadenin hangi önlemleri kapsadığına dair bir detay yer almadı. Xinhua ayrıca iki tarafın, istikrarlı bir ticaret ilişkisini desteklemek adına iş birliğini güçlendirme ve anlaşmazlıkları yönetme konusunda mutabık kaldığını kaydetti.
Anlaşmanın Arka Planı ve Geçmiş Mutabakatlar
Ekim 2025'te ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi marjında bir araya geldi. DW'nin haberine göre bu mutabakat, Çin mallarına uygulanan ABD gümrük tarifelerini yüzde 20 civarında sınırladı. Çin, üç yıl boyunca her yıl 25 milyon metrik ton ABD soya fasulyesi satın almayı ve nadir toprak elementleri üzerindeki yeni ihracat kısıtlamalarını askıya almayı kabul etti. Al Jazeera, soya fasulyesi taahhüdünün geçen Ekim ayında verildiğini belirtti.
Çin, tarım ürünleri alımına açık ancak bu durum karşılıklı tarife indirimlerinin uygulanmasına bağlı.
Mayıs ayında Beyaz Saray, Pekin'in 2026 yılından itibaren yıllık 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın almayı kabul ettiğini, bu yıla ait hedefin ise orantılı bir şekilde ayarlandığını açıkladı. Bu alımların soya fasulyesi taahhüdünün haricinde tutulduğu kaydedildi.
Eylül ayında Trump, Xi'yi Beyaz Saray'da ağırladı. DW, ilk aşamada bir yılı kapsayan anlaşmanın 10 Ocak'a kadar uzatıldığını bildirdi. Al Jazeera ise Beyaz Saray'ın bu görüşmede, 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü dahil olmak üzere 60 milyar dolarlık indirim önerdiğini aktardı.
Perşembe günü Çin Ticaret Bakanlığı Sözcüsü Huang Ling, Al Jazeera'nın aktardığına göre, her iki tarafın da üzerinde mutabakata varılan karşılıklı gümrük tarifesi indirim düzenlemesini uygulaması şartıyla daha fazla ABD tarım ürünü satın almaya açık kalmaya devam ettiklerini söyledi.
Cuma günü ise Bessent ve Greer, He Lifeng ile video konferans görüşmesini gerçekleştirdi.
Piyasalar ve Siyasi Gelişmelerin Yansımaları
Bu anlaşmazlık, doğrudan ekonomik ağırlığı olan iki alanı ilgilendiriyor. ABD tarım ihracatı, özellikle soya fasulyesi, Çin'in alım taahhütlerine bağlı durumdayken; Pekin yönetimi bu alımların genişletilmesini tarife indirim düzenlemesine bağlamış durumda. DW, nadir toprak elementleri ve diğer kritik minerallerin teknoloji endüstrisi için hayati önem taşıdığını ve Trump yönetiminin geçmişte Çin'in tedarik taahhütlerini yerine getirmediğinden şikayet ettiğini hatırlattı.
ABD ve Çin liderlerinin Kasım ayındaki APEC zirvesinde yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.
Çin mallarına uygulanan yüzde 20 civarındaki gümrük vergisi tavanı ve bunu koruyan ateşkes, yalnızca mevcut uzatma süresince geçerliliğini koruyor. Her iki hükümet de gelecekteki ilerlemeyi kamuoyu önünde diğer tarafın atacağı adımlara bağlıyor.
DW'nin haberine göre Trump ve Xi'nin, 18-19 Kasım tarihlerinde Çin'in Shenzhen kentinde yapılması planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği forumunda yeniden bir araya gelmesi bekleniyor. Hazine Bakanlığı, ABD'nin Çin'in düzenlemeyi uygulama süreci değerlendirmesini sürdüreceğini açıkladı. Ticaret paktı, mevcut uzatma kapsamında 10 Ocak'a kadar yürürlükte kalacak.
