Güçlü Talep ve Katı Enflasyon Kıskacında ABD Ekonomisi
ABD Merkez Bankası (Fed) Richmond Şubesi Başkanı Thomas Barkin, bugün yaptığı kapsamlı konuşmada ABD ekonomisinin mevcut durumunu, enflasyon patikasını ve para politikasının geleceğini değerlendirdi. Barkin, güçlü tüketici talebi ve yüksek seyreden enflasyon karşısında para politikasının yönünün açık olduğunu belirtirken, geleceğe yönelik riskler nedeniyle sürecin hassasiyetle yönetilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Güney Carolina eyaletinin Greer kentinde düzenlenen etkinlikte konuşan Barkin, ABD ekonomisinin küresel ve yerel belirsizliklere rağmen olağanüstü bir kararlılık ve kararlılık sergilediğini ifade etti. Şirketlerin güçlü karlılık oranlarının yatırım ve istihdam piyasasını desteklemeye devam ettiğini belirten Barkin, tüketicilerin artan fiyatlara rağmen harcama alışkanlıklarını sürdürdüğünü kaydetti.
Ancak bu ekonomik direncin enflasyonu düşürme mücadelesini zorlaştırdığını vurgulayan Richmond Fed Başkanı, piyasadaki güçlü talep ile geniş tabanlı maliyet artışlarının birleşerek fiyatları yukarı doğru itmeye devam ettiğini dile getirdi.
Şirketler Biriken Maliyet Artışlarını Fiyatlara Yansıtmaya Başladı
Thomas Barkin, görüşme gerçekleştirdikleri işletmelerin farklı kalemlerde ciddi maliyet baskılarıyla karşı karşıya kaldıklarını bildirdi. Şirketlerin özellikle sağlık sigortası, benzin ve motorin, lojistik ve ulaşım, iş seyahatleri, bellek çipleri, yüksek faiz oranları ve gümrük tarifeleri nedeniyle maliyet artışları yaşadığı aktarıldı.
Şirketler, daha önce kendi bünyelerinde karşıladıkları birikmiş maliyet artışlarını artık müşterilerine aktarmanın yollarını arıyor.
Bazı şirketlerin Orta Doğu'daki çatışmaların kısa süreli olacağı beklentisiyle fiyat artışlarını bir süre ertelediğini kaydeden Barkin, bu yaklaşımın sürdürülebilirliğinin sorgulandığını ifade etti. Deneyimli Fed yetkilisi, işletmelerin artık geçmiş dönemde üstlendikleri birikmiş maliyetleri nihai tüketicilere yansıtma arayışına girdiklerini vurguladı.
Barkin'e göre işletmeler, pandemi öncesi dönemle kıyaslandığında tüketicilerden fiyat artışlarına karşı daha az direnç gördüklerine inanıyor. Müşterilerin ve kurumsal satın alma birimlerinin zamları kabullenmeye alışmış olması, enflasyonist baskıların devam etmesi için uygun bir zemin oluşturuyor.
Tüketici Güveni Zayıf Ancak Harcamalar Direncini Koruyor
Tüketici güven endekslerindeki kötümser tabloya rağmen reel harcamaların güçlü kalmayı sürdürdüğüne dikkat çeken Barkin, makroekonomik verileri de değerlendirdi. Eylül ayında yıllık Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) enflasyonunun yüzde 3,6 olarak gerçekleştiğini, çekirdek PCE göstergesinin ise yüzde 3,1 seviyesinde kaldığını hatırlattı.
Düşük gelirli haneler daha ucuz alternatiflere yönelip tasarruflarını harcarken, yüksek gelir grubu borsa ve gayrimenkuldeki servet etkisiyle harcamalarını sürdürüyor.
Ekim ayında yüzde 4,1 olarak açıklanan işsizlik oranının tüketim eğilimini desteklediğini belirten Barkin, bununla birlikte alt ve üst gelir grupları arasında belirgin bir davranış farkı gözlendiğini söyledi. Düşük gelirli hanelerin daha ucuz ürünlere yöneldiği, yeni eşya almak yerine tamir seçeneğini tercih ettiği ve birikimlerini azaltarak harcamalarını sürdürdüğü kaydedildi.
Yüksek gelir grubundaki tüketicilerde ise borsa ve konut değerlerindeki artışın yarattığı servet etkisinin öne çıktığı belirtildi. Barkin, bu grubun fiyat artışlarına karşı daha az duyarlı olduğunu ve toplam tüketim harcamaları içerisinde büyük bir ağırlık taşıdığını vurguladı.
Yapay Zeka Teknolojisinin Ekonomi Üzerindeki İki Farklı Riski
Barkin, ekonominin genel direncini olumsuz etkileyebilecek faktörler arasında özellikle yapay zeka teknolojisinin izleyeceği gelişme patikasına dikkat çekti. Yapay zeka yatırımlarının ekonomi üzerinde iki farklı risk senaryosu barındırdığını belirtti.
Yapay zekanın beklentileri karşılayamaması borsa ve yatırımları vurabilir; aksine çok hızlı gelişmesi ise istihdamı baskılayabilir.
İlk senaryoya göre, yapay zekanın beklenilen verimlilik artışını sağlayamaması durumunda şirket yatırımlarının hızla düşebileceğini, hisse senedi fiyatlarının gerileyebileceğini ve varlık değerleriyle desteklenen tüketici harcamalarının zayıflayabileceğini ifade etti.
İkinci ve karşıt senaryoda ise teknolojinin beklenenden çok daha hızlı gelişerek insan gücünün yerini alması durumunda, istihdam piyasası ve genel tüketim harcamaları üzerinde ciddi bir baskı oluşabileceğini sözlerine ekledi.
