ABD Ekonomisi Beklentileri Aştı: Büyüme ve İstihdamda Güçlü Seyir
Philadelphia Federal Reserve Bank bünyesinde gerçekleştirilen 81. Yıllık Saha Toplantısı'nın kapanış konuşmasında, ABD ekonomisinin mevcut durumu ve para politikasının geleceği masaya yatırıldı. Yetkili, toplantı katılımcılarına, Gaziler Günü vesilesiyle ordu mensuplarına ve yıl boyunca ekonomik koşullara ilişkin saha verilerini paylaşan iş dünyası temsilcilerine teşekkür ederek başladığı konuşmasında, dile getirdiği görüşlerin Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) ya da Fed sisteminin genelini değil şahsi değerlendirmelerini yansıttığını kaydetti.
Veriler ve sahadan duyduklarım, ABD ekonomisinin güçlü olduğunu ve birçoğumuzun beklediğinden çok daha iyi bir performans sergilediğini gösteriyor.
Açıklanan ekonomik verilerin ve sahadan gelen geri bildirimlerin ABD ekonomisinin beklenenden çok daha dirençli olduğunu ortaya koyduğunu belirten Fed yetkilisi, geçen yılın aralık ayında medyan FOMC katılımcısının bu yıl için Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) büyümesini yüzde 2,3 olarak tahmin ettiğini, ancak fiili büyümenin şu ana kadar ortalama yüzde 2,7 düzeyinde gerçekleştiğini ifade etti.
İstihdam piyasasında da öngörülerin ötesinde bir tablo çizildiğine dikkat çekildi. Geçen yılın sonunda yüzde 4,4 olarak tahmin edilen işsizlik oranı, ekim ayı itibarıyla yüzde 4,1 seviyesinde kalarak gücünü korudu. İşe alımların genele yayılmış olması, iş gücü piyasasının Fed'in maksimum istihdam hedefine oldukça yakın seyrettiğini gösterdi.
Enflasyonda Hedef Şaştı: Yüzde 3,6'lık PCE ve Yapay Zeka Etkisi
Büyüme ve istihdamdaki olumlu göstergelere karşın fiyat istikrarı cephesinde tablonun giderek zorlaştığı vurgulandı. Geçtiğimiz yılın sonunda medyan Fed projeksiyonu enflasyonun bu yıl yüzde 2,4 seviyesine gerileyeceğini öngörürken, bu senaryo gerçekleşmedi. Aksine, Fed'in birincil enflasyon göstergesi olan Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksi, eylül ayı ile biten son 12 aylık dönemde yüzde 3,6'ya yükseldi.
Manşet enflasyon maaşların alım gücünden işletmelerin yatırım kapasitesine kadar her şeyi doğrudan etkiliyor. Fiyat istikrarı görevimiz tam olarak bu manşet rakamı hedef almaktadır.
Ekonomik aktivitenin temel dinamiklerine değinilen konuşmada, yapay zeka (AI) yatırımlarının manşetleri süslediği ancak genel büyümenin yalnızca bu alandan ibaret olmadığı ifade edildi. Fed'in Üçüncü Bölge imalat sanayi anketinde, ankete katılan şirketlerin yüzde 100'ünün gelecek yıl sermaye harcamalarını artırmayı veya mevcut düzeyde tutmayı planladığı bildirildi. 1968 yılından bu yana geriye dönük bakıldığında bu durumun yalnızca 20 ayda görüldüğü ve bu ayların 10'unun son bir yıl içinde yaşandığı belirtildi.
Tüketici harcamalarının da büyümeyi desteklediğine işaret edildi. Reel tüketim harcamaları bu yıl ortalama yüzde 2,8 artış gösterirken, reel gelir artışı yüzde 1,3 seviyesinde kaldı. Gelir ile tüketim arasındaki bu farkın borçlanma, birikimlerin harcanması ve yatırım getirilerinin kullanılması yoluyla finanse edildiği aktarıldı.
İstihdam Piyasasının Gücü ve Ücretler Üzerindeki Baskı
İş gücü piyasasında 2026 yılı boyunca belirgin bir toparlanma ve güçlenme kaydedildiği ifade edildi. Geçtiğimiz yıl aylık ortalama istihdam artışı yalnızca 10 bin düzeyinde kalmış ve büyük ölçüde sağlık hizmetleri ile sosyal yardım sektörlerinde yoğunlaşmıştı. Bu yıl ise aylık ortalama net istihdam artışı 86 bine ulaşırken, istihdam tabanı ulaştırma, depolama, inşaat ile profesyonel ve ticari hizmetler gibi geniş sektörlere yayıldı.
Ücret artışı yaklaşık yüzde 3 bandında gerçekleşti; ancak enflasyonun bunun üzerinde seyretmesi nedeniyle birçok çalışan geride kaldığını hissediyor.
Ücret artışlarının yıllık bazda yaklaşık yüzde 3 seviyesinde seyrettiği kaydedildi. Bununla birlikte, enflasyon oranının ücret artışlarının üzerinde kalması nedeniyle çalışan kesimin alım gücü kaybı yaşadığı ve ekonomik olarak geriye düştüğünü hissettiği açıkça dile getirildi.
Enflasyonu Besleyen Üç Ana Dinamik: Tarifeler, Enerji ve Yapay Zeka
Enflasyonun Fed'in yüzde 2'lik resmi hedefinin üzerinde seyretmesinin beş buçuk yılı geride bıraktığı belirtildi. Nisan 2025'te yüzde 2,3 seviyesine kadar gerileyen manşet PCE enflasyonu, bu yılın mart ayından itibaren yeniden yüzde 3'ün üzerine çıktı ve son olarak eylülde yüzde 3,6'ya ulaştı. Ekim ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE / CPI) verilerinin de fiyat baskılarının canlılığını koruduğunu teyit ettiği ifade edildi.
Gümrük tarifeleri, enerji ve yapay zeka fiyatları yukarı itti. Tarifelerin etkisi zayıflıyor gibi görünse de enerji arzı ve yapay zeka kaynaklı talep baskılarının yönünü kestirmek çok daha güç.
Para politikasını doğru yönlendirebilmek adına enflasyonu tetikleyen üç temel unsura dikkat çekildi: Gümrük tarifeleri, küresel enerji maliyetleri ve yapay zeka altyapı inşaatı. New York Fed tarafından yayımlanan son araştırmalara atıfta bulunularak, tarifelerin mal fiyatları üzerindeki yukarı yönlü etkisinin şubat ayında zirve yaptığı ve hafiflemeye başladığı kaydedildi. Ancak bunun fiyatların düşmesi anlamına gelmediği, sadece yeni fiyat artışlarını tetiklemediği belirtildi.
Orta Doğu'da devam eden savaş ortamının enerji maliyetlerini tırmandırdığı, galon başına ortalama benzin fiyatının yaklaşık yüzde 35, motorin (dizel) fiyatlarının ise yüzde 60'ın üzerinde arttığı vurgulandı. Yüksek enerji fiyatlarının uçak biletlerinden gübre tedarikine kadar ikincil etkiler yarattığına değinildi. Eş zamanlı olarak yapay zeka patlamasının mikroçip, enerji üretim ekipmanı ve bakır gibi temel emtialara olan talebi rekor düzeye çıkararak tüketici elektroniğinden hammaddeye kadar geniş bir yelpazede maliyetleri artırdığı açıklandı.
Çekirdek Göstergeler ve Para Politikasında Kademeli Sıkılaşma
Geçici şoklardan arındırılmış ana eğilim enflasyonunun yüzde 2,5 ile 3,0 bandında sıkışıp kaldığını hatırlatan yetkili, çekirdek baskıların kendiliğinden yok olmayacağını ve para politikasının bir süre daha kısıtlayıcı kalmasının şart olduğunu savundu. Eylül ayındaki faiz artırımını ve ekim ayındaki faizleri sabit tutma kararını desteklediğini belirten yetkili, toplantıyı pas geçmenin bir yön değişikliği değil, bir tempo tercihi olduğunun altını çizdi.
Ekim toplantısını pas geçmek politikanın yönüyle değil hızıyla ilgili bir karardır. Enflasyonu yüzde 2 hedefine döndürmek için önümüzde daha yapılacak işler var.
Faiz artırımlarında kademeli yaklaşımın iki temel gerekçesi olduğu açıklandı: Birincisi, hanehalklarının, şirketlerin ve özellikle yerel bankaların (topluluk bankaları) yüksek borçlanma maliyetlerine, kredi fiyatlamalarına ve geri ödeme dengelerine uyum sağlamasına zaman tanımak. İkincisi ise politika yapıcılara gelen ekonomik verileri sahadan analiz ederek süreci öğrenme ve ihtiyatla yönetme alanı açmak.
Borsalardaki ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların tüketici harcamaları üzerinde baskı oluşturabileceği, bunun da iş gücü piyasasını zayıflatabileceği kaydedildi. Enflasyon beklentilerinin kalıcı şekilde yükselmesi veya ücret baskılarının kontrolden çıkması durumunda çok daha hızlı adımlar atılmasının gerekebileceği, ancak mevcut koşullarda kademeli ek sıkılaşmanın en uygun politika patikası olduğu vurgulandı.
