Filipinler'den Acil Durum Hamlesi
Orta Doğu'daki çatışmalar küresel petrol sevkiyatını sekteye uğratıp fiyatları yukarı çekerken, Filipinler bu duruma tepki olarak ulusal enerji acil durumu ilan etti. Bu hamle, Orta Doğu çatışmasının petrol akışını tıkaması ve bir enerji krizini tetiklemesiyle birlikte Asya genelindeki gerilimin en son işareti olarak kayıtlara geçti.
Devam eden savaş ülkenin enerji arzının mevcudiyetini ve istikrarını tehdit ediyor.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., devam eden savaşın "ülkenin enerji arzının mevcudiyetini ve istikrarını tehdit ettiğini" ifade etti.
Söz konusu acil durum deklarasyonu, Filipin hükümetine akaryakıt fiyatları üzerinde kontrol sağlama ve Rusya gibi alternatif tedarikçilerden yapılacak ithalatı hızlandırma yetkisi veriyor. Filipinli yetkililer, tipik tüketim seviyelerinde yaklaşık 45 gün yetecek kadar yakıt rezervine sahip olduklarını belirtiyor.
Asya Genelinde Geniş Çaplı Önlemler Alınıyor
Bu duyuru, Güney Kore'nin ülke çapında bir enerji tasarruf kampanyası başlatarak vatandaşlarına kısa mesafeler için bisiklete binme ve duş sürelerini kısaltma çağrısı yapmasından bir gün sonra geldi. Japonya ise Çarşamba günü yaptığı açıklamada, 30 günlük bir tedarik miktarına eşdeğer petrolü acil durum rezervinden kısa süre içinde piyasaya sürmeye başlayacağını bildirdi. Tayland ve Vietnam da vatandaşlarından enerji kullanımını kısıtlayıcı adımlar atmalarını talep etti.
Kriz bu yönde devam ederse hiçbir ülke etkilerinden bağışık olamaz.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, hafta başındaki açıklamasında mevcut petrol krizinin 1970'lerdeki dünya çapındaki enerji şoklarının birleşik etkisini geride bıraktığını söyledi.
Avustralya'nın Canberra şehrindeki bir etkinlikte konuşan Birol, küresel ekonominin "büyük, çok büyük bir tehdit" ile karşı karşıya olduğunu belirterek, krizin bu yönde devam etmesi halinde hiçbir ülkenin "etkilerinden bağışık olamayacağını" vurguladı.
Hürmüz Boğazı'nın Kapanması Piyasaları Sarstı
Küresel ham petrol fiyatları, savaşın petrol sevkiyatı için kritik bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'nın kapanmasını tetiklemesinin ardından son haftalarda fırladı. Boğaz, günlük yaklaşık 20 milyon varile denk gelen küresel ham petrol arzının beşte birinin taşınmasını kolaylaştırıyor.
Bu geçiş noktası, Basra Körfezi'nden açık okyanusa uzanan tek deniz rotasını oluşturuyor ve bu durum onu Körfez'den kaynaklanan ve Asya'ya giden petrol ve gaz için kilit bir seyahat merkezi haline getiriyor.
IEA verilerine göre, normal şartlarda boğazdan geçen petrolün kabaca yüzde 80'i Asya pazarlarına yönlendiriliyor.
Asya'nın Petrol İthalatındaki Kırılganlığı
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne (EIA) göre, geçen yılın ilk çeyreğinde Hürmüz Boğazı üzerinden Çin'e her gün yaklaşık 5,4 milyon varil petrol ulaştı. Boğazdan taşınan ve günlük iki milyon varili biraz aşan petrol Hindistan'a giderken, onu 1,7 milyon varil ile Güney Kore ve 1,6 milyon varil ile Japonya takip etti. EIA verilerine göre diğer Asya ülkeleri ise günlük iki milyon varil ithalat gerçekleştirdi.
Buna karşılık ABD, EIA verilerine göre aynı çeyrekte Hürmüz Boğazı üzerinden günde yalnızca 400.000 varil petrol ithal etti.
ABD net bir petrol ihracatçısı konumunda, yani ürettiği petrol tüketdiğinden daha fazla. Ancak petrol fiyatları küresel bir piyasada belirlendiği için ABD fiyatları da dünya genelindeki arz ve talep dalgalanmalarına paralel olarak hareket ediyor.
Küresel Rezervlerin Serbest Bırakılması ve ABD Hamleleri
IEA verilerine göre Asya ise ham petrol ithalatının yüzde 44'ünü oluşturarak büyük bir petrol ithalatçısı konumunda bulunuyor.
IEA üyesi ülkeler stratejik rezervlerinden 400 milyon varil petrol salmayı planlıyor.
Fatih Birol ay başında yaptığı açıklamada, IEA üyesi ülkelerin stratejik rezervlerinden 400 milyon varil petrol salmayı planladığını, bunun 32 üyeli grubun tarihindeki en büyük petrol tahliyesi olacağını kaydetti.
Trump yönetimi, ulusun acil durum rezervinden tarihin en büyük ikinci teslimatını gerçekleştirmeye hazırlanıyor ve bu hamle IEA'nın planlanan serbest bırakma miktarının neredeyse yarısını oluşturacak. Trump ayrıca Rus petrolü üzerindeki yaptırımları hafifletti ve yurt içi petrol taşımacılığına yönelik kilit bir düzenlemeyi askıya aldı. Başkan ayrıca Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğini yeniden canlandırmak için girişimlerde bulundu.
ABC News'ten Britt Clennett bu habere katkıda bulunmuştur.
