Yaşam Maliyeti Krizinin Gölgesinde Faiz Artışı
İngiltere Merkez Bankası'nın faiz oranlarını %4 seviyesine çekmesi, hanehalklarının dört yıl içindeki ikinci yaşam maliyeti kriziyle mücadele ettiği bir dönemde oldukça cesur bir adım olarak değerlendiriliyor.
Birçok vatandaş, mahallelerinde gelişen bir ekonomiye dair hiçbir emare görmezken, borçlanma maliyetlerinin 0,25 puan artırılması kararını şaşkınlıkla karşılıyor.
Resmi veriler, İran'daki savaşın patlak vermesinin ardından petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki sıçramaya rağmen ekonominin dirençli olduğunu gösterse de, İngiltere'deki ana caddelerdeki işletmeler zorlanıyor ve enflasyonun temel tetikleyicileri şu an için görünürde yok.
Hanehalkı ve İşletmelerin Zorlu Mücadelesi
Çoğu hanehalkı; gıda, enerji, tatil veya eğlence harcamaları fark etmeksizin, mevcut yaşam standartlarını korumak için büyük bir çaba sarf ediyor.
İşletmeler de benzer bir konumda bulunuyor. Tıpkı hanehalkları gibi, onlar da önemli vergi artışlarını göğüslemek zorunda kaldılar.
Merkez Bankası politika yapıcıları, enerji fiyat şokunun ilk tahmin edilenden daha büyük olduğunu ve ekonominin tüm bölümlerine yayılarak fiyatları yukarı çekeceğini, bunun da gelecek yıl ve sonrasında enflasyona ikinci bir hayat verecek bir ücret talebi dalgasını tetikleyeceğini savunuyor.
Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR) ile Görüş Ayrılığı
Bu analiz, Hazine'nin bağımsız tahmincisi olarak görev yapan Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR) ile keskin bir tezat oluşturuyor. OBR, Çarşamba günü parlamentoya sunduğu kanıtlarda, güçlü bir ücret artışı için çok az ivme olduğunu açıkça belirtti.
İşletmeler, enerji ve yakıt maliyetlerindeki artışın büyük bir kısmını üstlendiler ve sonuç olarak kar marjları ortalama olarak ciddi oranda düştü. Bir zamanlar marjlar %13 ila %14 civarındayken, son veriler bu oranın %10 ila %11'e gerilediğini gösteriyor. Yüksek ücret anlaşmalarını ödeme konusunda pek istekli olmayacaklar ve öncelikleri marjları yeniden inşa etmek olacaktır. (David Miles, OBR Baş Ekonomisti)
OBR, Merkez Bankası'nın beklediği gibi gelecek yıl %1,6'lık bir ekonomik büyüme ve %4,9'luk bir enflasyon yerine, ekonominin 2027'de sadece %1 oranında büyüyeceğine ve tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) en fazla %3,75 seviyesinde zirve yapacağına inanıyor. Resmi veriler, enflasyonun Eylül ayında %3,5 seviyesine ulaştığını gösterdi.
OBR baş ekonomisti David Miles, bu değerlendirmenin ana nedenlerinden birinin, oldukça zayıf olduğunu düşündüğü İngiltere işletmelerinin durumu olduğunu belirtti.
2022'den Bugüne Değişen Ekonomik Dinamikler
Daha geniş ekonomik durum, ülkenin pandemiden çıktığı ve Ukrayna savaşının başlangıcıyla uğraştığı 2022'deki krizden çok farklı.
O dönemde hanehalkları, harcamak istedikleri karantina tasarruflarıyla doluydu ve firmalar yeterli personel bulmakta zorlanarak işçiler için yoğun bir rekabete ve ücretlerde ani bir yükselişe yol açmıştı.
Bugün ise tasarruflar düşük ve hanehalkları dört yıllık yüksek enflasyonun yaralarını taşıyor.
Ekonominin hangi sektörleri 2026'da kazançlı çıkıyor? Perakendeciler ve konaklama işletmeleri acı çekiyor, nakliye şirketleri yüksek maliyetler nedeniyle darbe alıyor ve hayır kurumu sektörü yaygın finansal zorluklarla karşı karşıya.
Bankacılık ve petrol-gaz gibi daha iyi performans gösteren sektörlerdeki işletmeler bile büyük ücret artışları için pek istekli görünmüyor. Boş pozisyonlar düşük seviyede, bu da firmaların daha fazla insan istihdam etme ihtiyacı duymadığını ortaya koyuyor.
Merkez Bankası'nın kendi işletme anketi ve bölgesel temsilcilerinden gelen ayrı bir rapor, ücret ve fiyat beklentilerinin Eylül ayından bu yana çok az değiştiğini gösteriyor.
Bu durum, Threadneedle Street'teki politika yapıcıların kendi iş incelemelerine verdikleri yanıtların yanlış çıkacağını ve ücretlerin sıçrayacağını düşündükleri anlamına geliyor.
Banka, hanehalklarının ve firmaların artan enflasyona karşı dikkat düzeyinin yüksek olduğunu ve ücret anlaşmalarının işletmelerin beklediğinden daha yüksek olma riski bulunduğunu değerlendirdi.
Hükümet, tüketicilere yardım etmek için daha fazla harcama yapma konusunda tahvil piyasaları tarafından kısıtlandığını söylediğinde, bakanların ve merkez bankasının kendi bireysel yetkilerini yerine getirmek için ekonomik büyüme beklentilerini fiilen ezdiği bir senaryo ufukta beliriyor.
John Healey, geçen hafta meclis kürsüsünde yaptığı gibi, borçlanmayı kısıtlaması ve mali kurallarına uyması gerektiğini söylemeye devam edecek. Bu arada merkez bankası, politika yapıcılar henüz tam olarak göremeseler bile, yolda olduğuna inandığı enflasyonist baskıları bastırmakla meşgul olacak.
