Lityum Rezervleri ve Ekonomik Potansiyel
Nijerya, küresel temiz enerji geçişinin merkezinde yer alan lityum-iyon bataryalara yönelik artan talebi karşılamak için lityum madenciliği operasyonlarını agresif bir şekilde genişletiyor. Ülkenin güneybatısındaki Oyo'dan kuzeydeki Kano'ya kadar uzanan lityum kuşağının değerinin 34 milyar doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Nijerya, dünyanın en büyük 10 üreticisi arasında yer almasa da, sahip olduğu yüksek kaliteli lityum ile küresel pazarda önemli bir oyuncu olmayı hedefliyor.
Hükümet, ekonomik büyümeyi teşvik etmek, istihdam yaratmak ve kırsal bölgelerdeki yaşam standartlarını iyileştirmek için işleme kapasitesini artırmaya odaklanmış durumda. Ancak uzmanlar, doğru politikalar uygulanmadığı takdirde, bu madencilik hamlesinin ülkenin güneyindeki delta bölgesinde yarım asırdır süren petrol sömürüsünün neden olduğu çevresel hasar, toplumsal şikayetler ve yolsuzluk döngüsünü tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.
Yönetişim Zorlukları ve Toplumsal Etkiler
Doğal Kaynaklar Yönetişim Enstitüsü (NGRI), Nijerya'nın maden sektörünün ekonomik çeşitlilik için gerçek bir fırsat sunduğunu, ancak bunun hızlı bir çözüm olmadığını ve etkili yönetişim mekanizmaları gerektirdiğini belirtiyor. NGRI raporunda, 'Daha güçlü topluluk katılımı, çevresel yönetim, şikayet mekanizmaları ve şeffaflık; sorumlu yatırımları çekmek, kamu güvenini korumak ve madenciliğin sürdürülebilir ve kapsayıcı bir kalkınma sağlamasını garanti altına almak için şarttır' ifadeleri yer alıyor.
Daha güçlü topluluk katılımı, çevresel yönetim, şikayet mekanizmaları ve şeffaflık; sorumlu yatırımları çekmek, kamu güvenini korumak ve madenciliğin sürdürülebilir ve kapsayıcı bir kalkınma sağlamasını garanti altına almak için şarttır. - Natural Resources Governance Institute (NGRI)
Katı Mineraller ve Kalkınma Bakanlığı'ndan Olasehinde Oladusi, The New Humanitarian/PREMIUM TIMES'a verdiği demeçte, 'Kaynaklar ve kapasite hiçbir zaman yeterli değil' diyerek sahadaki denetim zorluklarına dikkat çekiyor. Örneğin, ülkenin en büyük eyaleti olan Nijer Eyaleti'nde, tüm günlük operasyonları denetlemesi gereken Maden Denetim Departmanı ve Maden Çevresel Uyum Departmanı'nda toplamda sadece dört personel ve tek bir araç bulunuyor.
Topluluk Kalkınma Anlaşmaları ve Güven Sorunu
Kağıt üzerinde, madencilik şirketlerinin çalışmalara başlamadan önce yerel toplulukların onayını alması ve tazminatları içeren bir Topluluk Kalkınma Anlaşması (CDA) imzalaması gerekiyor. Ancak Kangimi köyündeki örnek, bu sürecin pratikte nasıl işlediğini gözler önüne seriyor. Çinli Ming Xin Mineral Separation Nigeria Ltd ve eyalet hükümetinin ortak girişimi olan tesiste, köylülere güneş enerjili aydınlatma, yol, klinik ve iş imkanı sözü verilmişti.
Böyle şeylere alışkın değildik. Hata bizdeydi ama öğreniyoruz, bir dahaki sefere bir kopyamızın olduğundan emin olacağız. - Danjuma Husseini, Kangimi Köy Muhtarı
Üç yılın ardından köy muhtarı Danjuma Husseini, söz verilen altyapıların çoğunun gerçekleşmediğini veya çalışmadığını belirtiyor. Köy sakinleri, anlaşma yapılırken bir avukat tutmadıklarını ve anlaşmanın bir kopyasına bile sahip olmadıklarını ifade ediyor. Husseini, 'Böyle şeylere alışkın değildik. Hata bizdeydi ama öğreniyoruz, bir dahaki sefere bir kopyamızın olduğundan emin olacağız' diyor.
Kayıt Dışı Madencilik ve Güvenlik Tehditleri
Nijerya'daki madencilik sektörü büyük ölçüde kayıt dışı ilerliyor. Kırsal kesimdeki insanlar, tarım gelirlerini desteklemek için kurak mevsimde kazma ve küreklerle toprağı kazıyor. Dangoma köyündeki maden sahalarında, 10 yaşındaki çocukların bile yer altında çalıştığı tehlikeli koşullar dikkat çekiyor. Madenciler, yasal bir lisans almak için gereken dijital platformları kullanma ve sertifikasyon süreçlerini aşmakta zorlandıkları için kayıt dışı çalışmaya zorlanıyor.
Haydutlardan korkuyoruz. Maden sahalarına gelip bizi kendileri için çalışmaya zorluyorlar. Ne zaman geleceklerini tahmin edemezsiniz. - İsimsiz bir madenci
Bu kayıt dışı yapı, 'haydut' olarak adlandırılan suç çetelerinin bölgeye sızmasına neden oluyor. Madenciler, bu çetelerin kendilerini köle gibi çalışmaya zorladığını veya lityum cevherlerini çaldığını belirtiyor. Bir madenci, 'Haydutlardan korkuyoruz. Maden sahalarına gelip bizi kendileri için çalışmaya zorluyorlar. Ne zaman geleceklerini tahmin edemezsiniz' diyerek yaşadıkları dehşeti anlatıyor.
