Wall Street'in Zorlu Ekim Sınavı: 1,2 Trilyon Dolar Buharlaştı
Wall Street, 2026 yılının Ekim ayının son haftasını yapay zeka (AI) hakkında tek bir kritik soruyu sorarak geçirdi: Bu devasa harcamalar ne zaman meyvesini verecek? CNN Business tarafından aktarılan verilere göre Nasdaq, bir yılı aşkın sürenin en kötü ayını yaşadı. Endeks, bir önceki zirvesinden %10 oranında gerileyerek resmi bir düzeltme bölgesine girdi ve sadece Ekim ayı boyunca piyasa değerinden 1,2 trilyon dolar kaybetti.
Bu bilanço sezonu yapay zeka oyuncuları için zorlu geçti; çoğu, yapay zeka balonu ve enflasyon korkuları zemininde cezalandırıldı. - Anna Wu, Floodlines Research
Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta ve Intel'den gelen kazanç raporları bu düşüşün temel gerekçelerini oluşturdu. Ancak ortaya çıkan tablo en iyi ihtimalle 'karışık' olarak nitelendirilebilir. Manşetler yapay zeka heyecanının çöktüğünü iddia etse de, veriler daha dar ve spesifik bir gerçeğe işaret ediyor: Yatırımcılar, nakit tüketen ve zayıf öngörüler sunan şirketleri cezalandırırken, harcamalarıyla birlikte kârını da büyütebilenleri ödüllendiriyor.
Şirket Bazlı Performanslar: Microsoft ve Alphabet Arasındaki Uçurum
Rakamlara bakıldığında Microsoft, 28 Ekim 2026'da açıkladığı bilançosuyla en temiz hikayeyi sundu. Şirket, gelirini bir önceki yıla göre %19 artırarak 92,3 milyar dolara, kârını ise %32 artışla 36,6 milyar dolara çıkardı. The New York Times, bu sonucu 'harcamalardaki büyük artışa rağmen kâr sıçraması' olarak nitelendirdi. Microsoft'un kârının gelirinden 13 puan daha hızlı büyümesi, piyasa tarafından 'operasyonel kaldıraç' başarısı olarak okundu.
Yapay zeka harcamaları, ana iş kolu hızlı büyüdüğünde ve bunu finanse ettiğinde savunulması daha kolaydır. Ancak çekirdek iş soğuduğunda, aynı harcamalar zamana karşı bir kumar gibi görünür. - Matt Maley, Miller Tabak
Buna karşılık Alphabet çok daha zorlu bir tablo çizdi. Ortak ödemeleri hariç 111,2 milyar dolar satış bildiren şirket, aynı çeyrekte 51,4 milyar dolarlık devasa bir sermaye harcaması (capex) açıkladı. Bu rakamın ardından Alphabet hisseleri yaklaşık %13 değer kaybederek 500 milyar dolardan fazla piyasa değerini bir günde sildi. Miller Tabak Baş Piyasa Stratejisti Matt Maley, ana iş kollarındaki yavaşlama sinyallerinin, yapay zeka getirisini daha ileri bir tarihe ötelediğini belirtti.
Amazon ve Meta: Nakit Akışı Endişeleri Baş Gösteriyor
Amazon, hem kâr hem de gelir bazında analist beklentilerinin altında kalarak piyasayı hayal kırıklığına uğrattı. Şirket, 2026 yılı için yaklaşık 220 milyar dolarlık bir sermaye harcaması planladığını duyurdu. Ancak son 12 aylık serbest nakit akışının negatif 42,4 milyar dolar olarak gerçekleşmesi, yatırımcıların tepkisini çekti ve hisseler %7 düştü. Amazon'un durumu, harcamalarını kâr artışıyla dengeleyememesi nedeniyle Microsoft'tan ayrışıyor.
Umutlar ve hayaller aşamasından, yapay zeka ticaretinin 'bana göster' (show-me) aşamasına geçiyoruz. - Joe Tigay, Equity Armor Investments
Meta ise %26'lık güçlü bir gelir büyümesi bildirmesine rağmen, 2012'den bu yana ilk kez negatif serbest nakit akışı açıkladığı bir çeyrek yaşadı. Bu durum, şirketin yapay zeka harcamalarının artık işinin ürettiği nakdi aştığını gösteriyor. 2012 referansı oldukça kritik; on yılı aşkın süredir nakit fazlası veren bir şirketin finansal profilinin bu denli değişmesi, yatırımcıların risk algısını kökten değiştirdi.
Intel'in Çöküşü ve Donanım Dünyasındaki Belirsizlik
Haftanın en keskin hasarı Intel cephesinde yaşandı. Şirketin dördüncü çeyrek öngörülerinin beklentilerin çok altında kalmasıyla hisseleri %30'a yakın değer kaybetti. Intel, bulut devlerinden farklı olarak çip satışı yaptığı için kaderi doğrudan PC üreticileri ve veri merkezi alıcılarına bağlı. Bu zayıf görünüm, yapay zeka kaynaklı donanım talebinin her tedarikçiyi yukarı taşıyacak kadar geniş olup olmadığı konusunda ciddi şüpheler uyandırdı.
Yapay zekanın neden olduğu bozulma, teknoloji kazançları sırasında tam olarak sergileniyor; hangi isimlerin yıkıcı, hangilerinin yıkılan olacağı belirsizliğini koruyor. - Dan Ives, Yorkville Ives
Intel'deki bu düşüş, donanım erişilebilirliği konusunda endişe duyan geliştiriciler için de bir uyarı niteliğinde. Zayıflayan bir Intel, bilgi işlem (compute) talebini ortadan kaldırmıyor ancak bu kapasitenin nerede inşa edileceği ve kim tarafından tedarik edileceği konusundaki dengeleri değiştirebilir. Mevcut raporlar henüz bir talep yavaşlamasını doğrulamasa da, arz tarafındaki bu sarsıntı piyasa duyarlılığını bozmuş durumda.
Gelecek İki Çeyrek İçin 5 Kritik Öngörü
Piyasa analistlerinin raporları ve şirketlerin bilanço verileri ışığında, önümüzdeki altı ay için beş temel beklenti öne çıkıyor. Birincisi, şirketlerin sunduğu gelecek öngörüleri (guidance), mevcut gelir rakamlarından çok daha fazla önem kazanacak. İkincisi, serbest nakit akışı artık manşet bir metrik haline gelecek; yatırımcılar harcanan her doların nakit dengesini nasıl etkilediğini çeyrek bazında takip edecek.
Yapay zeka ticareti düştü ama henüz bitmedi. - Paul Stanley, Arca
Üçüncü olarak, sermaye harcaması (capex) planları kesilmese bile çok daha sıkı bir denetime tabi tutulacak. Dördüncü öngörü ise Microsoft örneğinde olduğu gibi, harcamalarını kâr artışıyla destekleyebilen şirketlerin, sadece nakit yakan rakiplerinden pozitif ayrışacağı yönünde. Son olarak, finansman maliyetleri ve kredi koşulları yapay zeka ticaretinin ana belirleyicisi olacak. Borçlanma maliyetlerindeki artış, teknoloji devlerini kapasite artırımı konusunda zor kararlar almaya itebilir.
