Ekonomiyi Şekillendiren Odalar
Greater Greer Ticaret Odası'nda konuşan Richmond Fed Başkanı Tom Barkin, ekonomi politikalarının sadece Washington'daki toplantı odalarında değil, ülke genelindeki işletmelerde ve hanehalklarında alınan kararlarla şekillendiğini belirtti. Barkin, ekonomiyi anlamak için üç temel alanı; yönetim kurullarını, mutfakları ve havaalanı salonlarını incelediğini ifade etti.
Ekonomi, Washington'daki tek bir toplantı odasında gerçekleşmiyor; işletmelerin ve sizler gibi hanehalklarının kararlar aldığı ülke genelindeki odalarda gerçekleşiyor.
Barkin, bu görüşlerin tamamen kendisine ait olduğunu ve Fed bünyesindeki diğer yetkililerin görüşlerini yansıtmadığını özellikle vurguladı.
Yönetim Kurulu Odası: Şirketlerin Stratejileri
Yönetim kurullarında 2027 yılı planlamalarının yapıldığını belirten Barkin, bu yıl şirket kârlarının dikkat çekici olduğunu ifade etti. S&P 500 şirketlerinin ikinci çeyrekte medyan kârları yüzde 15, toplam kârları ise yüzde 31 oranında artış gösterdi. Üçüncü çeyrek verileri de benzer bir tablo çiziyor.
Sağlıklı firmalar yatırım yapıyor; yapay zeka elbette bu hikayenin büyük bir parçası, ancak kredi talepleri yapay zeka yatırımlarının ötesine uzanıyor.
Güçlü kârlar; teknoloji sektöründeki patlama, beklenenden yüksek talep, verimlilik artışı ve fiyatlandırma gücüyle desteklendi. Şirketler, vergi değişiklikleri ve düşük maliyetli stokların eritilmesi gibi faktörlerden de faydalandı.
Barkin, sağlıklı şirketlerin yatırım yapmaya devam ettiğini, yapay zeka ve savunma sanayiinin bu yatırımlarda başı çektiğini belirtti. Ayrıca, şirketlerin işten çıkarmalar konusunda oldukça isteksiz olduğunu ve işsizlik başvurularının 55 yılın en düşük seviyelerinde seyrettiğini ekledi.
Buna karşın Barkin, maliyet baskılarının geniş tabanlı olduğunu; sağlık sigortası, enerji, nakliye, çip maliyetleri ve gümrük tarifelerinin şirket marjlarını zorladığını belirterek, şirketlerin bu maliyetleri fiyatlara yansıtıp yansıtamayacaklarının gelecek yılın en önemli sorusu olduğunu ifade etti.
Mutfak: Hanehalkının Bütçe Mücadelesi
Barkin, mutfakları finansal olarak zorlanan bireylerin bütçe denkleştirme çabalarının merkezi olarak tanımladı. Tüketici güveni, Michigan Üniversitesi verilerine göre tarihsel olarak en düşük seviyelerde seyrediyor. Enflasyon, beş yılı aşkın süredir yüzde 2'lik hedefin üzerinde kalmaya devam ediyor.
Tüketiciler, daha ucuz markalara yöneliyor, sığır etinden daha ucuz proteinlere geçiyor veya market alışverişlerini desteklemek için yerel gıda bankalarına başvuruyor.
Eylül ayı itibarıyla Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) enflasyonu manşette yüzde 3,6, çekirdek bazda ise yüzde 3,1 olarak gerçekleşti. Reel gelirler durgunlaşsa da tüketiciler harcamalarını sürdürüyor. Gıda ve enerji hariç nominal tüketim, son altı ayda yıllık bazda yüzde 6,9 oranında arttı.
Tüketiciler, daha ucuz markalara yönelerek, protein tercihlerini değiştirerek veya yerel gıda bankalarından destek alarak bütçelerini yönetiyor. Ayrıca, yeni ürün almak yerine tamir etmeyi tercih ediyorlar. İşsizlik oranının yüzde 4,1 ile tarihsel olarak düşük seviyelerde kalması, tüketici harcamalarının dirençli kalmasını sağlayan temel faktör olarak öne çıkıyor.
Havaalanı Salonu: Varlıklı Kesimin Harcamaları
Barkin, varlıklı tüketicileri 'havaalanı salonunda oturanlar' olarak nitelendirdi. Bu kesim, son yıllarda hisse senedi ve konut değerlerindeki artıştan büyük ölçüde faydalandı. Varlıklı tüketiciler, toplam harcamaların orantısız bir kısmını oluşturuyor ve fiyat artışlarına karşı daha az duyarlılar.
Varlıklı tüketiciler, toplam harcamaların orantısız bir kısmını temsil ediyor ve bu segment fiyatlara karşı daha az duyarlı.
Michigan Üniversitesi verilerine göre, üst gelir grubundaki tüketicilerin yüzde 40'ından fazlası, fiyatı artan ürünlerde harcama alışkanlıklarını değiştirmeyeceklerini belirtiyor. Bu oran, düşük gelirli tüketicilerin iki katından fazla.
FOMC Toplantı Odası ve Gelecek Beklentileri
Barkin, ABD ekonomisinin bu üç odadaki kararlarla istikrarlı kaldığını belirtti. Ancak, enflasyonun inatçı seyri ve talebin direnci, Fed'in para politikası kararlarını zorlaştırıyor. Firmaların, pandemi öncesine kıyasla maliyet artışlarını fiyatlara yansıtma konusunda daha az dirençle karşılaştıklarını belirtmesi, enflasyonist baskıların devam ettiğini gösteriyor.
Barkin, yapay zekanın ekonomik etkilerinin kritik olduğunu, eğer yapay zeka beklentileri karşılayamazsa iş yatırımlarının ve varlık fiyatlarının düşebileceğini, bunun da tüketici harcamalarını olumsuz etkileyebileceğini ifade etti. Sonuç olarak, para politikasında temkinli bir yaklaşımın en doğrusu olduğunu yineledi.
