Petrol Piyasalarında Günlük ve Aylık Bazda Sert Tırmanış
HOUSTON — Hürmüz Boğazı'nda bir tanker gemisine düzenlenen saldırı, küresel enerji tedarik zincirinde aksama yaşanacağına dair kaygıları körükledi. İran'ın dahil olduğu çatışma ortamı sürerken, Cuma günü petrol fiyatlarında %2'yi aşan sert artışlar kaydedildi ve Brent ham petrolü Nisan ayı sonundan bu yana en yüksek kapanış seviyesine ulaştı.
Cuma günü süresi dolan Aralık teslimatlı Brent ham petrol vadeli işlemleri, 118 dolar seviyesini test ettikten sonra günü 2,76 dolar veya %2,4 kazançla varil başına 117,64 dolardan tamamladı. Piyasada daha aktif işlem gören Ocak ayı vadeli kontratı ise 2,63 dolar artarak 113,43 dolara çıktı.
ABD hafif ham petrolü (WTI) vadeli işlemleri ise 2,12 dolar (%2,08) yükselişle varil başına 104,12 dolardan kapandı. Ekim ayı genelinde Brent petrol %13,6 oranında değer kazanırken, ABD hafif petrolü (WTI) aynı dönemde %15,2 oranında artış kaydetti.
Hürmüz Boğazı'nda Mayın Saldırısı ve Uzman Değerlendirmeleri
Piyasalardaki son hareketlilik, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) tarafından duyurulan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırısının ardından geldi. UKMTO, küçük bir teknenin tanker gövdesine patlayıcı düzenekler yerleştirdiğini bildirdi. Saldırıyı üstlenen grup henüz resmi olarak açıklanmadı.
Tüccarlar tamamen Orta Doğu'dan gelen petrol akışına ve ABD ile müttefik kuvvetlerin olası askeri misillemelerine odaklanmış durumda.
Denizcilik kaynakları, bu olayı ABD-İsrail ile İran arasında Şubatta başlayan çatışmalardan bu yana söz konusu hayati su yolunda yapışkan mayınlar (limpet mine) kullanılarak gerçekleştirilen ilk başarılı saldırı olarak nitelendirdi. Körfez'den yapılan ham petrol ve yakıt ihracatının en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndaki her türlü aksama, küresel enerji piyasalarında doğrudan panik dalgası yaratıyor.
Suudi Arabistan Tesislerine Saldırı İddiaları ve ABD'nin Tahliye Kararı
Bölgedeki güvenlik durumu, Suudi Arabistan'ın kritik enerji altyapısına yönelik tehditleri de yeniden gündeme getirdi. Yemen'deki İran destekli Husi grubu Perşembe günü yaptığı açıklamada, Suudi Aramco tarafından işletilen Ras Tanura ve Rabigh rafinerileri ile Abqaiq'teki bir üretim tesisinin de aralarında bulunduğu birkaç noktayı hedef aldığını öne sürdü. Suudi liderliğindeki koalisyon ise krallığın batı bölgesine fırlatılan bir seyir füzesinin hava savunma sistemlerince imha edildiğini açıkladı.
Gelişmeler üzerine ABD yönetimi, sivil havalimanlarına ve kritik altyapılara yönelik saldırılarla ilişkili güvenlik risklerini gerekçe göstererek, 23 Ekim'den itibaren acil görevi bulunmayan hükümet çalışanlarının ve ailelerinin Suudi Arabistan'ı terk etmesi talimatını verdi.
Diplomatik Temaslar, Libyada Kesinti ve Gelecek Dönem Beklentileri
Siyasi ve askeri gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik çabalar ise arka planda devam ediyor. Katarlı arabulucular, Washington ile Tahran arasında olası bir uzlaşma zemini arayışı kapsamında Cuma günü yeniden Tahran'a gitti.
ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance'in tıbbi malzeme temini konusunda İran tarafıyla temas kurduğunu ifade etti. İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı, Tahran'ın Vance'ten bir mektup aldığını ancak henüz resmi bir yanıt vermediğini doğruladı. Ajansın haberinde, müzakerelerin ilerleyebilmesi için Washington'ın İran'ın öne sürdüğü şartları karşılaması gerektiği vurgulandı.
Piyasa uzmanları, tüccarların askeri tırmanma ihtimallerini ve 3 Kasım ABD ara seçimleri gibi siyasi gelişmeleri değerlendirdiği bu dönemde petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın önümüzdeki haftalarda da süreceğini öngörüyor. Saxo Bank tarafından yayınlanan bir raporda, çatışmalar sona erse dahi ham petrolün varil fiyatının, savaş öncesindeki 60-70 dolar bandının aksine 70 ile 90 dolar arasında seyredebileceği belirtildi.
Arz tarafında ise bölgesel güvenlik kaygılarına rağmen Suudi Arabistan'ın Ekim ayı ham petrol ihracatının Eylül ayına kıyasla artış gösterdiği bildirildi. Öte yandan Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC), Cuma günü silahlı bir grubun ana Hamada ham petrol boru hattı üzerindeki vanayı kapatarak Zawiya rafinerisine giden günlük yaklaşık 15.000 varillik akışı durdurduğunu duyurdu.
