Küresel Göstergeler Zirveye Tırmandı: Ekim Bilançosu Ağırlaştı
Küresel enerji piyasalarında haftanın son işlem gününde sert alımlar etkili oldu. Aralık teslimatlı Brent ham petrol vadeli işlemleri, seans içinde 118 dolarlık gün içi zirveyi test etmesinin ardından 2,76 dolar veya yüzde 2,4 artışla varil başına 117,64 dolardan kapandı. Piyasalarda daha yoğun işlem gören Ocak vadeli sözleşmeler ise 2,63 dolar yükselerek 113,43 dolar seviyesine ulaştı.
ABD göstergesi Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol vadeli işlemleri de cuma günü 2,12 dolar veya yüzde 2,08 yükseliş kaydederek günü 104,12 dolardan tamamladı. Bu yükseliş dalgasıyla birlikte ekim ayının genel bilançosu netleşti; Brent petrol ekim ayı boyunca yüzde 13,6 prim yaparken, WTI sözleşmelerinde aylık bazdaki değer artışı yüzde 15,2'yi buldu.
Beyaz Saray'da Askeri Seçenekler Masada: Ara Seçim Sonrası Alarmı
Piyasalardaki son fiyat artışları, Wall Street Journal gazetesinde yayımlanan ve üst düzey bir ABD askeri komutanının perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump'a İran'a yönelik muhtemel askeri seçenekler hakkında brifing verdiğini aktaran haberin ardından hız kazandı. Trump, gelecek hafta gerçekleştirilecek kritik ara seçimlerin tamamlanmasının ardından Tahran yönetimine yönelik hava saldırılarını yeniden başlatabileceğini defalarca dile getirmişti.
Bu gelişmeler yaşanırken Basra Körfezi'nin kilit noktası olan Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri yeniden odak noktası haline geldi. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) birimi tarafından yapılan açıklamada, perşembe günü boğazdan çıkış seyrini tamamlayan bir ticari tankere kaynağı belirlenemeyen bir mühimmatın isabet ettiği bildirildi. Bu olay, üretici ülkelerin boğaz üzerinden kargo taşımacılığına yeniden başlamasına rağmen deniz taşımacılığına yönelik doğrudan tehdidin ciddiyetini koruduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Suudi Arabistan'da Güvenlik Tahliyeleri ve Rafinerilere Saldırılar
Washington yönetimi, bölgedeki artan tehdit ortamı sebebiyle 23 Ekim tarihinden itibaren geçerli olmak üzere acil durum personeli kapsamına girmeyen hükümet çalışanları ile aile üyelerinin Suudi Arabistan'dan ayrılması yönünde resmi talimat verdi. ABD'nin Riyad Büyükelçiliği cuma günü aldığı kararı kamuoyuna duyururken, Reuters'ın aktardığına göre kararın gerekçesi olarak Yemen'deki Husilerin sivil havalimanları ve diğer kritik stratejik altyapılara düzenlediği saldırılar gösterildi.
Yemen'de bulunan İran destekli Husi milisleri, perşembe günü Suudi Arabistan sınırları içerisindeki birçok stratejik noktayı hedef aldıklarını duyurdu. Vurulan tesisler arasında devlete ait Saudi Aramco tarafından işletilen Ras Tanura ve Rabigh petrol rafinerileri ile Abqaiq'teki ana üretim tesisi yer aldı. Suudi Arabistan öncülüğündeki askeri koalisyon ise Husiler tarafından krallığın batı bölgesine doğru ateşlenen bir seyir füzesinin havada imha edildiğini açıkladı.
Diplomasi Trafiği ve Tahran'la Temas İddiaları
Bölgesel gerilim askeri alanda tırmanırken diplomatik temaslar da perde arkasında hız kazandı. Müzakereler hakkında bilgi sahibi üst düzey bir yetkilinin Reuters'a verdiği bilgiye göre, Katarlı arabulucular Washington ile Tahran arasında kapsamlı bir uzlaşı sağlamaya yönelik koordineli çabaların bir parçası olarak cuma günü yeniden İran'ın başkenti Tahran'a gitti.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, Başkan Yardımcısı JD Vance'in tıbbi malzeme temininin koordine edilmesine yardımcı olmak amacıyla İran tarafıyla doğrudan temas kurduğunu doğruladı. Bu açıklama, ABD basınında yer alan ve Vance'in barış müzakerelerini yeniden başlatma girişimi kapsamında İran'ın en üst düzey güvenlik yetkilisine resmi bir mektup ilettiğine dair haberlerin hemen ardından geldi.
Büyük Bankaların Petrol Öngörüleri: 120 Dolar Riski ve Yapısal Eşikler
Piyasa uzmanları önümüzdeki dönemin çok daha yüksek oynaklığa gebe olduğu konusunda uyarıda bulunuyor. Danimarka merkezli Saxo Bank tarafından perşembe günü paylaşılan piyasa notuna göre, İsrail'deki son seçimler ve ABD'de 3 Kasım'da yapılması planlanan ara seçimler ışığında petrol piyasalarının önümüzdeki birkaç hafta içinde çok daha sert dalgalanmalar yaşaması bekleniyor. Saxo Bank, çatışmalar tamamen sona erse dahi ham petrol fiyatlarının savaş öncesindeki 60-70 dolar bandına dönmeyerek varil başına 70 ila 90 dolar gibi kalıcı olarak daha yüksek bir aralıkta seyredeceğini öngörüyor.
Goldman Sachs Küresel Emtia Araştırmaları Eş Başkanı Daan Struyven: 'Son saldırılar, deniz taşımacılığına yönelik aksamaların nasıl yayılabileceğini ve daha şiddetli hale gelebileceğini gösterdi. Orta Doğu'daki gemilere yönelik saldırıların artması halinde petrol 120 dolara tırmanabilir.'
Bölgedeki çatışmaların alacağı yön konusundaki belirsizlik, petrol piyasasına ilişkin orta vadeli projeksiyonlar yapmayı güçleştiriyor. JPMorgan analistleri yayımladıkları değerlendirmede savaşın gidişatının belirsizliğini koruduğunu vurguladı. Banka analistleri, krizin başlangıcında ABD yönetiminin belirli ekonomik eşikleri aşmaktan kaçınacağını öngördüklerini ancak yedi ayın ardından bu ekonomik eşiklerin birçoğunun aşıldığını ve çatışmayı nihayete erdirecek net bir stratejinin halen masada bulunmadığını ifade etti.
Arz kesintisi risklerinin büyümesi, fiyatların yukarı yönlü hareket edeceği beklentilerini kuvvetlendiriyor. Goldman Sachs Küresel Emtia Araştırmaları Eş Başkanı Daan Struyven, son saldırıların deniz taşımacılığındaki aksamaların ne kadar hızlı yayılabileceğini ve nasıl derinleşebileceğini somut şekilde gösterdiğini belirtti. Goldman Sachs hesaplamalarına göre, Orta Doğu'daki ticari gemilere yönelik saldırıların tırmanması halinde petrol fiyatları varil başına 120 dolara kadar fırlayabilir; buna karşın ihracat hacimlerinin normale dönmesi durumunda fiyatlar 80 dolar seviyesine doğru geri çekilebilir.
Deniz ticareti ve sevkiyat güvenliği risklerinin petrol fiyatlarını belirleyen ana faktör haline geldiğini vurgulayan Struyven, ham petrolde ciddi bir yukarı yönlü potansiyel gördüklerini kaydetti. Goldman Sachs ayrıca, fiziki tedarik zincirindeki aksamaların doğal gaz ve işlenmiş rafine ürünler üzerinde ham petrole kıyasla çok daha yıkıcı etkiler oluşturması nedeniyle doğal gaz ve rafine yakıt fiyatlarında da yeni artışlar bekliyor.
