Piyasalarda İran Gerginliği: Petrol Fiyatları Yükselişte
Perşembe günü petrol fiyatları, Başkan Donald Trump'ın son açıklamalarının ABD ile İran arasındaki savaşın sona ermesinin yakın olmadığına dair endişeleri tetiklemesiyle sert bir yükseliş yaşadı. Yatırımcılar, jeopolitik risklerin artmasıyla birlikte enerji arzında yaşanabilecek olası aksamalara odaklandı.
Küresel gösterge niteliğindeki Brent ham petrolü, %1,6 oranında değer kazanarak varil başına 94,25 dolardan işlem gördü. ABD merkezli Batı Teksas türü (WTI) ham petrol vadeli işlemleri ise %1,3 artışla varil başına 87,62 dolara yükseldi. Bu fiyat hareketleri, piyasanın Trump yönetiminin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasının dozunu artıracağı beklentisini yansıtıyor.
Trump: 'Onların Parasına ve Boğazına Sahibiz'
Başkan Trump, kendisine ait Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, Tahran yönetimine karşı oldukça sert bir dil kullandı. Trump, geçmişteki müzakere süreçlerinin artık geçerli olmadığını ima ederek, ABD'nin elindeki kozların güçlendiğini savundu.
İran ile bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı. Onların parasına, yüz milyarlarca dolarına sahibiz ve onların boğazı bizim elimizde! - Donald Trump
Trump paylaşımında, "İran ile bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı. Onların parasına, yüz milyarlarca dolarına sahibiz ve onların boğazı (Hürmüz Boğazı) bizim elimizde!" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD'nin bölgedeki askeri ve ekonomik varlığını İran'ı tamamen köşeye sıkıştırmak için kullanmaya devam edeceği şeklinde yorumlandı.
Ekonomik Abluka ve Rejim Değişikliği Senaryoları
Lipow Oil Associates Başkanı Andy Lipow, Trump'ın stratejisinin arkasındaki olası mantığı değerlendirdi. Lipow'a göre, Beyaz Saray İran ekonomisinin çöküşünü bir kaldıraç olarak kullanmayı hedefliyor. Lipow, "Başkan, yeterli zaman tanındığında İran'a yönelik ekonomik ablukanın onları ya ABD ile müzakereye zorlayacağını ya da İran ekonomisi çöktükçe bir rejim değişikliğiyle sonuçlanacağını düşünüyor olabilir" dedi.
Başkan, ekonomik ablukanın İran'ı ya müzakereye zorlayacağını ya da bir rejim değişikliğiyle sonuçlanacağını düşünüyor olabilir. - Andy Lipow
Ancak Lipow, bu stratejinin risklerine de dikkat çekti. İran'ın bu baskıya askeri karşılık verebileceğini belirten uzman, "İranlıların farklı fikirleri olabilir; Orta Doğu'daki enerji altyapısına saldırmaya devam ederek fiyatların yükselmesine neden olabilirler ve bu durum Başkanı yeniden müzakere masasına oturmaya zorlayabilir" uyarısında bulundu.
Müzakere Masasındaki Çıkmaz Devam Ediyor
Mevcut durumda her iki tarafın da temel taleplerinden taviz vermediği görülüyor. Andy Lipow, tarafların pozisyonlarının hala birbirinden çok uzak olduğunu vurguladı. Lipow'a göre, İran tarafı öncelikle ekonomik ablukanın sona ermesini, yaptırımların kaldırılmasını ve Lübnan'ı da kapsayan geniş çaplı bir ateşkesin ilan edilmesini şart koşuyor.
İran ablukanın bitmesini ve yaptırımların kalkmasını isterken; ABD, İran'ın nükleer stokundan tamamen kurtulmasını talep ediyor. - Andy Lipow
Öte yandan ABD'nin talepleri çok daha kapsamlı bir silahsızlanmayı içeriyor. Washington yönetimi, İran'ın tüm nükleer stokunu imha etmesini ve küresel enerji ticareti için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'ndan serbest geçişin tam olarak güvence altına alınmasını istiyor. Bu karşılıklı sert tutum, petrol piyasalarındaki oynaklığın ve yüksek fiyat beklentisinin bir süre daha devam edeceğine işaret ediyor.
