CBP İkinci El Araç İhracatında Dijital Dönüşümü İki Yıl Daha Sürdürüyor
ABD İç Güvenlik Bakanlığına (DHS) bağlı ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza Dairesi (CBP), Federal Register üzerinden yayımladığı resmi bildirimle Kullanılmış Motorlu Kara Taşıtları (USPV) İhracat Belgesi Teslimine Yönelik Belge Görüntüleme Sistemi (DIS) Pilot Uygulamasını iki yıl süreyle yenilediğini duyurdu. İlk olarak 9 Ocak 2023 tarihinde başlatılan gönüllü pilot program, 6 Kasım 2026 tarihi itibarıyla resmen uzatıldı ve bildirim tarihinden itibaren iki yıl boyunca yürürlükte kalacak.
Bu pilot program, ihracatçıların ve gümrük müşavirlerinin ABD'den ihraç edilecek ikinci el motorlu araçlara ilişkin mülkiyet belgelerini gümrük kapılarına fiziki olarak teslim etmek yerine, CBP'nin dijital altyapısı olan Belge Görüntüleme Sistemi (DIS) üzerinden elektronik ortamda iletmelerinin fizibilitesini değerlendirmeyi amaçlıyor. CBP, bu süre zarfında sistemin verimliliğini ve güvenliğini analiz etmeyi sürdürecek.
Mevcut Gümrük Düzenlemeleri ve İhracat Bildirim Şartları
ABD Federal Düzenlemeler Kodu'nun 19. Başlığının 192. Kısmında (19 CFR part 192) düzenlenen mevcut mevzuata göre, kullanılmış motorlu taşıtların ABD'den yasal olarak ihraç edilebilmesi için belirli prosedürlerin tamamlanması gerekmektedir. Deniz veya hava yoluyla yapılan ihracatlarda hem aracı tanımlayan mülkiyet belgelerinin hem de aracın kendisinin hareket saatinden en az 72 saat önce CBP'ye sunulması zorunludur. Kara sınırı geçişlerinde (demiryolu, karayolu veya aracın kendi gücüyle sürülerek çıkarılması durumunda) ise belgelerin ihracattan en az 72 saat önce teslim edilmesi, aracın ise fiili ihracat anında gümrük noktasına getirilmesi gerekmektedir.
İbraz edilen belgelerin Araç Kimlik Numarası (VIN) veya VIN bulunmayan araçlarda Ürün Kimlik Numarasını (PIN) içermesi şarttır. Teminatlı transit geçiş (in-bond), geçici ithalat karnesi veya Geçici İthalat Teminatı (TIB) kapsamında ABD'ye giren araçlar ile yerleşik olmayan kişilerin bir yıllık kişisel muafiyetle getirdiği araçlar bu düzenlemelerden muaf tutulmaktadır. Pilot program, belge teslim yöntemini dijitalleştirse de araçların fiziki olarak gümrüğe getirilmesi zorunluluğu ile 72 saatlik bildirim sürelerinde herhangi bir değişiklik yapmamaktadır.
Elektronik Belge Teslim Süreci Nasıl İşliyor?
Gönüllü pilot programa katılan firmalar, required mülkiyet belgelerini Otomatik Ticaret Ortamı (ACE) içerisindeki DIS altyapısını kullanarak Elektronik Veri Değişimi (EDI) veya docs@cbp.dhs.gov e-posta adresi üzerinden PDF formatında iletebilmektedir. Pilot uygulama kapsamında CBP, 19 CFR 192.2 maddesindeki orijinal kağıt evrakların fiziki olarak gümrüğe sunulması zorunluluğunu katılan firmalar için esnetmektedir.
Elektronik olarak iletilen belgeler, Otomatik İhracat Sistemi (AES) üzerinden yapılan Elektronik İhracat Bilgisi (EEI) kaydı sonucu üretilen Dahili İşlem Numarası (ITN) ile eşleştirilmektedir. İhracatçıların DIS üzerinden belge göndermeden önce EEI kaydını tamamlayarak geçerli bir ITN alması şarttır. Belgeler iletildikten sonra sistem, gönderimin alındığına dair otomatik bir teyit mesajı üretmektedir. İhracatçılar bu otomatik yanıtı ve ITN numarasını CBP bildirim yükümlülüklerini yerine getirdiklerinin kanıtı olarak kullanabilmektedir.
Yıllık 1,3 Milyon Araç İhracatı ve Personel Tasarrufu
CBP verilerine göre, 2023 ile 2025 yılları arasında ABD'den her yıl ortalama 1,3 milyon adet kullanılmış motorlu kara taşıtı ihraç edildi. Aynı dönemde toplam belge sunumlarının yaklaşık üçte biri DIS pilot programı kapsamında dijital olarak gerçekleştirildi. Geleneksel kağıt tabanlı süreçlerin yoğun trafiğe sahip gümrük limanlarında CBP personelinin saatlerce evrak incelemesine neden olarak operasyonel kaynakları tükettiği belirtilmektedir.
Pilot uygulamanın devam ettirilmesi, CBP'nin istihbarat ve risk analizi odaklı denetim kapasitesini artırmayı hedeflemektedir. Elektronik veriler sayesinde gümrük muhafaza ekipleri, yüksek riskli araç ihracatlarını henüz araçlar gümrük alanından ayrılmadan önce tespit edebilirken, yasal ticaret yapan ihracatçıların gümrük geçiş süreçleri önemli ölçüde hızlanmaktadır. Test sonuçları, ilerleyen dönemde kural koyma süreci (rulemaking) ile dijital belge tesliminin tüm ihracatçılar için zorunlu hale getirilip getirilmeyeceğini belirleyecektir.
Başvuru Şartları, Teknik Detaylar ve Gizlilik
Pilot programa katılım, 19 CFR 192.2 kapsamında ihracat işleminden sorumlu olan ve AES beyannamesine ait ITN numarasına erişimi bulunan tüm taraflara açıktır. Programa katılmak isteyen firmaların öncelikle yerel CBP araç ihracat birimleriyle iletişime geçerek niyetlerini bildirmeleri ve Kargo Sistemleri Mesajlaşma Servisi (CSMS) üzerinden teknik güncellemeleri takip etmeleri gerekmektedir. İlk belge gönderiminin yerel CBP birimiyle doğrulanmasının ardından ilgili Liman Müdürünün (Port Director) onayıyla tam katılım sağlanmaktadır.
Saha Operasyonları Ofisi İcra Direktör Yardımcısı Diane J. Sabatino karara ilişkin yaptığı resmi açıklamada, elektronik belge sisteminin gümrük kapılarındaki verimliliği artırırken yasal ticareti kolaylaştırdığını ve güvenlik taramalarını güçlendirdiğini vurguladı.
DIS üzerinden e-posta yoluyla gönderilecek PDF dosyalarının en fazla 10 MB boyutunda olması gerekmektedir. CBP, katılımcıların ilettiği tüm verilerin Ticari Sırlar Yasası (18 U.S.C. 1905) kapsamında gizli tutulacağını, ancak Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası (FOIA) talepleri doğrultusunda onaylı katılımcı firma isimlerinin açıklanabileceğini bildirdi. Ayrıca, CBP risk değerlendirmesi sonucunda gerekli gördüğü hallerde orijinal kağıt belgeleri talep etme ve aracı fiziki muayeneye tabi tutma yetkisini saklı tutmaktadır.
