Colorado Başsavcısı Weiser'dan Yüksek Mahkeme'ye Kritik Müdahale
Colorado Başsavcısı Phil Weiser, ABD Yüksek Mahkemesi'nde doğumla kazanılan vatandaşlık hakkını (birthright citizenship) savunan bir amicus brief (mahkeme dostu bildiri) sunmak üzere bugün çok eyaletli bir koalisyona katıldı. Bu adım, Başkan Donald Trump'ın Anayasa'yı yeniden yazma ve federal yasaları altüst etme yönündeki hukuka aykırı girişimine karşı güçlü bir duruş olarak kaydedildi.
A core promise of our Constitution is that if you are born here, you are a citizen.
Başkan Trump, 2025 yılındaki göreve başlama gününde, göçmen ebeveynlerin Amerika Birleşik Devletleri'nde dünyaya gelen sayısız çocuğu için doğumla vatandaşlığı sona erdirmek amacıyla bir başkanlık kararnamesi imzalamıştı. Bu hamle, ABD Anayasası'nın 14. Ek Maddesi'ni ve Göçmenlik ve Vatandaşlık Yasası'nın (INA) 1401 numaralı bölümünü doğrudan ihlal ediyordu.
Hukuki Süreç ve Alt Mahkeme Kararları
Eyalet grupları, kararnamenin açıklanmasının hemen ardından iki ayrı dava açarak söz konusu düzenlemeye meydan okudu. Bunlardan biri Washington Batı Bölge Mahkemesi'nde, diğeri ise Massachusetts Bölge Mahkemesi'nde görüldü.
It is essential that, once again, the Supreme Court act as a check on this President’s lawless actions.
Her iki dava da başarılı sonuçlandı ve bu başkanlık kararnamesinin yürürlüğe girmesini tamamen engelleyen ülke çapında ihtiyati tedbir (ihtiyati tedbir kararı) kararları peş peşe alındı.
Yüksek Mahkeme şimdi, vatandaşlıklarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olan çocuklardan oluşan bir sınıf adına açılan Trump v. Barbara davasında bu kararnamenin geçerliliğini değerlendiriyor. Bugün eyalet başsavcıları tarafından sunulan bildiri, söz konusu başkanlık kararnamesinin Vatandaşlık Maddesi'ni, Yüksek Mahkeme'nin bağlayıcı kararlarını ve INA'yı nasıl ihlal ettiğini ve eyaletler ile sakinleri üzerinde önemli zararlar yarattığını ayrıntılı bir şekilde açıklıyor.
Anayasa ve Federal Yasalar Ne Diyor?
Başsavcı Phil Weiser, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, anayasal sözleşmenin temel taşlarına dikkat çekti. Weiser, "Anayasamızın temel vaadi, burada doğduysanız vatandaş olduğunuzdur" dedi.
Weiser sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu vaat, ulusumuzun 'e pluribus unum' yani 'çokluktan birliğe' taahhüdünün bir parçasıdır. Başkan Trump, bu vaadi ortadan kaldırmaya çalışarak bu geleneğe, Anayasamıza ve hukukun üstünlüğüne duyduğu saygısızlığı açıkça göstermiştir. Yüksek Mahkeme'nin bir kez daha bu Başkan'ın kanunsuz eylemlerine karşı bir denge unsuru olarak hareket etmesi hayati önem taşımaktadır."
Mahkemeye sunulan amicus brief belgesinde açıklandığı üzere, Yüksek Mahkeme bebeğin ebeveynlerinin göçmenlik statüsüne bakılmaksızın doğumla vatandaşlığı defalarca onaylamıştır. Ek olarak Kongre, doğumla vatandaşlığı önce 1940'ta ve ardından 1952'de olmak üzere iki kez yasalaştırmıştır.
Toplumsal ve Ekonomik Etkiler: Binlerce Bebek Tehlikede
Eğer yürürlükte kalmasına izin verilirse, bu başkanlık kararnamesi 1868'de 14. Ek Madde'nin kabul edilmesinden bu yana ilk kez, aksi takdirde vatandaş olacak her yıl binlerce bebeğin vatandaşlığından mahrum bırakılması anlamına gelecektir.
Bu durum, çocukların Amerikan toplumunun tüm hak ve ayrıcalıklarına sahip tam ve adil birer üyesi olma yeteneklerini ortadan kaldıracaktır. Ayrıca uygulama değiştirildiği takdirde, çocuklarının vatandaşlığının reddedilmemesi için tüm ebeveynlerin kendi vatandaşlıklarını kanıtlamaları yönünde üzerlerine yeni ve ağır bir idari yük bindirilecektir.
Yüzlerce binlerce sakine verdiği zararın yanı sıra, eyaletlerin mahkeme bildirisi bu kararnamenin eyaletlerin kendisine de ciddi zararlar verdiğini ortaya koymaktadır. Diğer hususların yanı sıra eyaletler; Medicaid, Çocuk Sağlığı Sigortası Programı (CHIP) ile koruyucu aile ve evlat edinme destek programları gibi, hizmet alan kişinin vatandaşlık statüsüne kısmen de olsa bağımlı olan yönettikleri programlar için federal fonlardan mahrum kalacaktır.
Eyalet Yönetimlerine Ekstra Maliyet ve Operasyonel Yük
Eyaletler ayrıca, bu değişikliği hesaba katmak amacıyla fayda programlarının işleyişini ve yönetimini derhal değiştirmek zorunda kalacak; bu da hatırı sayılır bir masrafla birlikte eyalet sakinlerine hizmet veren birden fazla ajans üzerinde büyük bir idari yük oluşturacaktır.
Daha da endişe verici olan husus, Başkan Trump'ın imzaladığı kararnamenin yalnızca belirli bir tarihten sonra doğan bebekler için geçerli olacağını belirtmesine rağmen, bir mahkeme bu teorilerin yanında yer alarsa Trump yönetiminin burada duracağına inanmak için hiçbir neden bulunmamaktadır.
On yıllar önce doğumla vatandaşlık hakkı verilmiş olanlar da dahil olmak üzere, sayısız Amerikalının vatandaşlığı şüpheli hale gelebilir.
Dava Koalisyonunda Yer Alan Eyaletler ve Şehirler
Bugünkü hukuki başvuruyu imzalayan koalisyonda yer alan eyaletler şunlardır: Arizona, Kaliforniya, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, Kuzey Carolina, Oregon, Rhode Island, Vermont, Virginia, Washington ve Wisconsin ile San Francisco şehri.
Davanın detayları ve mahkemeye sunulan belgenin tam metnine Trump v. Barbara dosyası üzerinden ulaşılabileceği bildirildi.
