Tüketici Harcamaları ve Borsa Arasındaki Uyumsuzluk
Amerikalılar, 2026 yılında yüksek fiyatlara rağmen harcamalarını sürdürdü. Enflasyondan arındırılmış tüketici harcamaları, hanehalklarının yüksek fiyatlar ve borçlanma maliyetleriyle mücadele etmesine rağmen üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 3,8 oranında büyüdü. Birçok kişi, dirençli tüketici harcamalarının tüketici odaklı hisse senetlerini yukarı taşımasını bekleyebilirdi. Ancak bunun yerine, isteğe bağlı tüketim hisseleri geride kaldı: Sektör bu yıl yaklaşık yüzde 4 artış gösterirken, S&P 500 endeksi yüzde 10 yükseldi.
Bu zıtlık, yaklaşık yüzde 17 artış gösteren temel tüketim ürünleri hisseleri dikkate alındığında daha da belirginleşiyor. Temel tüketim şirketleri genellikle günlük ihtiyaçları satarken, isteğe bağlı tüketim şirketleri insanların erteleyebileceği veya azaltabileceği harcamalara daha fazla maruz kalıyor. Bu ayrım, hanehalkı bütçeleri baskı altındayken yatırımcıların neden iki sektörü farklı değerlendirdiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Ancak getirilerdeki bu fark, Amerikalıların isteğe bağlı harcamaları durdurduğu anlamına gelmiyor. Kalıcı enflasyon ve yüksek borçlanma maliyetleri bazı hanehalkları ve işletmeler için görünümü zorlaştırsa da harcamalar gücünü korudu. Harcama verileri tüketicilerin ne satın aldığını gösterirken, hisse senedi fiyatları yatırımcıların şirketlerin gelecekte ne kazanmasını beklediğini yansıtıyor. Bu hikayelerin neden ayrıştığını anlamak için öncelikle Amerikalıların parasının nereye gittiğini incelemek faydalı olacaktır.
Harcamaların Yönü: Hizmetler mi, Mallar mı?
Dirençli harcamalar sadece bir enflasyon hikayesi değildir. Fiyat artışlarına göre düzeltme yapıldıktan sonra, tüketici harcamaları 2026'nın hem ikinci hem de üçüncü çeyreğinde yıllık bazda yüzde 3,8 oranında büyüdü. Amerikalılar sadece aynı satın alımlar için daha fazla ödeme yapmıyor, genel olarak daha fazla mal ve hizmet satın alıyorlardı.
Paranın nereye gittiği önem taşıyor. Restoranlar, oteller ve sağlık hizmetleri dahil olmak üzere hizmet sektörü, üçüncü çeyrekteki harcama büyümesinin büyük kısmını oluşturdu. Buna karşılık, araç ve mobilya gibi mallara yapılan harcamalar yumuşadı. Bu tür mallar, özellikle finansmanın pahalı olduğu dönemlerde hanehalklarının erteleyebileceği daha büyük satın alımlardır.
En son aylık rakamlar başka bir boyut ekliyor. Eylül ayında tüketici harcamaları dolar bazında Ağustos seviyelerine göre yüzde 0,5 arttı ancak enflasyona göre düzeltildiğinde yatay seyretti. Başka bir deyişle, hanehalkları o ay genel olarak daha fazla mal almadan daha fazla para harcadı. Bu durum çeyreğin reel büyümesini silmese de, yükselen bir harcama rakamının neden bağlama ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Harcama toplamı ayrıca 'K-şekilli' bir tüketici ekonomisini de maskeliyor: Yüksek gelirli hanehalkları harcamaya devam ederken, bazı düşük ve orta gelirli tüketiciler daha ucuz ürünlere yöneliyor veya isteğe bağlı harcamalarını kısıyor. Bu ayrım, işletmeler farklı müşterilerden çok farklı taleplerle karşı karşıya kalsa bile toplam harcamaların sağlam kalmasını sağlayabiliyor.
Yatırımcılar Neden İsteğe Bağlı Tüketim Hisselerine Temkinli?
Ekonomi genelindeki güçlü tüketici harcamaları, isteğe bağlı tüketim sektöründeki şirketler için daha iyi kâr garantisi vermez. Örneğin, ev projelerine dayanan bir işletme, hanehalkları seyahate daha fazla harcama yaptığında bundan mutlaka fayda sağlamayacaktır. Her işletme için önemli olan müşterilerinin kim olduğu, ürünlerine olan talebin devam edip etmediği ve satışları kazanca dönüştürüp dönüştüremediğidir.
Yatırımcılar yüksek maliyetlerin gelecekteki kârları eriteceğini düşünürse, bu baskı hisse fiyatları için önemli olabilir.
Lüks talebi, harcamaların müşteri ve bölge bazında nasıl farklılaşabileceğini gösteriyor. LVMH, üçüncü çeyrekte ABD satışlarının, varlıklı tüketicilerden gelen sürekli taleple desteklenerek yüzde 5 arttığını bildirdi. Ancak genel satışları, Çin'deki zayıf talep ve yatırımcıların daha geniş bir lüks toparlanmasına ikna olmaması nedeniyle beklentilerin altında kaldı. 6 Kasım itibarıyla LVMH hisseleri yıl genelinde yüzde 40 düşüş yaşadı.
Dengesiz talep, hikayenin sadece bir parçasıdır. Yüksek faiz oranları, müşterileri büyük satın alımları finanse eden işletmeler üzerinde de baskı oluşturabilir. Fed, Eylül ayında üç yıl sonra ilk kez faiz oranlarını artırarak hanehalkları için borçlanmayı daha pahalı hale getirdi. Finansman maliyeti arttığında, insanlar araç satın almayı, bir cihazı değiştirmeyi veya bir ev tadilat projesine başlamayı erteleyebilir. Yatırımcılar, genel tüketici harcamaları yavaşlamadan önce bu mal ve hizmetleri satan şirketler hakkında endişelenebilir.
Orta Doğu çatışmasıyla bağlantılı yüksek enerji fiyatları da tüketici şirketleri için nakliye ve ulaşım maliyetlerini artırdı. Fed'in Ekim ayı Bej Kitap raporu, işletmelerin daha dik maliyetlerle karşı karşıya kalması nedeniyle yüksek dizel maliyetlerinden önceki raporlara göre çok daha sık bahsetti. Örneğin Procter & Gamble, tüketici talebi devam etse bile enerjiyle ilgili maliyetlerin 2027 mali kârını yaklaşık 1,4 milyar dolar azaltabileceğini belirtti. Yatırımcılar yüksek maliyetlerin gelecekteki kârları eriteceğini düşünürse, bu baskı hisse fiyatları için önemli olabilir.
Son olarak, yüksek tahvil getirileri, yatırımcıların şirketlerin beklenen gelecekteki kazançları için daha fazla ödeme yapma isteğini azaltabilir. Bu durum, yatırımcıların zaten talebi ve kâr marjlarını sorguladığı bir dönemde tüketici hisseleri için çıtayı yükseltiyor. Sorun Amerikalıların harcama yapıp yapmadığı değil, isteğe bağlı tüketim şirketlerinin hisse fiyatlarına dahil edilen beklentileri karşılayacak kadar kârlarını artırıp artıramayacağıdır.
Gelecek Beklentileri ve Tüketici Güveni
Temel tüketim ürünleri hisselerinin bu yıl yaklaşık yüzde 17 artış göstermesi, yatırımcıların günlük ihtiyaçlara olan talebin daha güvenilir bir şekilde devam edeceğini beklediğini gösteriyor. Ancak bu beklenti, temel tüketim şirketlerini artan maliyetlerden muaf tutmuyor veya tüketicilerin isteğe bağlı harcamaları durdurduğu anlamına gelmiyor. Daha ziyade, yatırımcıların neden temel tüketim şirketlerinin gelecekteki kazançları konusunda daha kendinden emin hissettiklerini açıklıyor.
Yatırımcılar, güçlü üçüncü çeyrek harcama rakamının ötesine bakarak bir sonraki adımda ne olabileceğine dair işaretler arıyor olabilir. Enflasyondan arındırılmış harcamalar Eylül ayında yatay seyretti, bu da dördüncü çeyrek başlarken ivmenin yavaşlamış olabileceğini düşündürüyor. Bir aylık veri bir trend oluşturmaz, ancak yatırımcılara hanehalklarının aynı hızda harcama yapmaya devam edip etmeyeceğini izlemeleri için bir neden veriyor.
Kişisel tasarruf oranı da bu endişeyi artırıyor. Eylül ayında bir yıl önceki yüzde 5,1 seviyesinden yüzde 3,8'e düştü. Hanehalkları daha az tasarruf ederek satın alımlarını sürdürebilir, ancak bu durum fiyatlar daha fazla yükselirse veya gelir zayıflarsa daha küçük bir tampon bırakır. Enflasyon ve borçlanma maliyetleri, özellikle finanse etmeleri gereken büyük satın alımları düşünen insanlar için bu dengeyi daha da zorlaştırıyor.
Direnç için de bir argüman var. İstihdam, hanehalkı harcamalarını desteklemeye yardımcı oldu ve talep her isteğe bağlı kategoride zayıflamadı. Düşük tasarruf oranı, mevcut hızın ne kadar sürebileceğine dair bir uyarı işaretidir; Amerikalıların harcamayı bıraktığının bir kanıtı değildir. Yatırımcıların yapmaya çalıştığı ayrım budur: Bir yavaşlama riski artıyor olabilir, ancak veriler henüz tüketici harcamalarında geniş çaplı bir geri çekilme göstermedi.
